Opgroeien met een ouder met psychische problemen is ingrijpend en heeft gevolgen tot in de volwassenheid. Het maakt een groot verschil of er aandacht en steun voor jou was vanuit je omgeving. Wanneer dit ontbrak, heb je waarschijnlijk veel eenzaamheid ervaren. Ook maakt het verschil of er voor jou gezorgd werd of dat je noodgedwongen de ouderrol op je hebt genomen.
Het is als volwassene belangrijk om je pijn en verdriet uit je kindertijd los te laten. Zodat je jezelf weer herinnert en je je bewust wordt van je behoeften en verlangens. Hoe doe je dit?

Vroeger en nu

Gelukkig is er de laatste jaren steeds meer aandacht voor kinderen die opgroeien met een ouder die psychische problemen heeft en/of verslaafd is. Gedurende vele jaren heb ik in de reguliere zorg kinderen begeleid die in een dergelijk gezin opgroeien. Kinderen hebben de mogelijkheid hun zorgen uit te spreken en krijgen de kans om kind te zijn. Ouders leren om de ouderrol (weer) op zich te nemen. Begeleiding voor het kind en de ouder is helend voor het gezin. Helaas was er vroeger veel minder zorg voor kinderen in deze gezinssituaties.

Aandacht voor jou

Hoe was het voor jou om in een dergelijk gezin op te groeien? Was er een volwassene die oog had voor de lastige situatie waarin je je bevond? Was er een andere ouder in jullie gezin die de zorg op zich nam? Had je iemand bij wie je terecht kon met je zorgen en problemen? Over jezelf maar zeker ook over je vader of moeder die worstelde met het leven? En kon je kind zijn, misschien met je broertje of zusje? Was het mogelijk om vriendjes te hebben? En wist de omgeving hoe het bij jullie thuis verliep of werd dit verzwegen?

Onmacht

Ieder gezin waarin een ouder kampt met psychische problemen is anders, zo ook de gevolgen. De mate van de gevolgen hangt af van de ernst van de problematiek. Was er sprake van een tijdelijke overspannenheid of had je een ouder die manisch-depressief of bijvoorbeeld verslaafd was? Daarnaast maakt het een verschil of er sprake is van tijdelijke of chronische problematiek. Naarmate de problematiek van de ouder langer duurt, ervaart het gezin meer gevoelens van machteloosheid. Deze gevoelens zijn energetisch voelbaar als een zware deken.

Tegenwicht

De gevolgen voor een kind hangen samen met het tegenwicht dat geboden wordt: steun vanuit de omgeving en de aanwezigheid van een andere ouder die oog heeft voor de kinderen en hen ondersteunt in het dagelijks leven. Wellicht bood een liefhebbende buurvrouw of tante jou een veilige haven. Een plek waar je kind mocht zijn, waar je je hart kon luchten of wat gezelligheid kon ervaren. Wanneer jouw ouder met psychische problemen in staat was om de ouderrol op zich te nemen, kan dit veel leed voorkomen hebben. Een luisterend oor bieden, af en toe iets leuks doen en verantwoordelijkheid nemen voor de dagelijkse gang van zaken. Wanneer jouw vader of moeder dit ondanks de problemen lukte, is dat bewonderenswaardig.

Parentificatie

Wanneer het beide ouders niet lukt om voldoende steun te bieden, bestaat het risico van parentificatie: een van de kinderen neemt de rol van de ouder over. Vaak zijn dit de hooggevoelige kinderen. Hun antenne om problemen en zorgen van anderen te voelen, werkt feilloos. Ook voelen ze haarfijn aan wat de behoeften en noden van de ander zijn.

Hoe heb jij dit ervaren? Werd er voor jou gezorgd? In praktische zin, zoals het huishouden dat gedaan werd en was er een dagelijkse structuur? Was er emotionele zorg? Een luisterend oor, was er ruimte en gelegenheid voor plezier en ontspanning?
Of nam je de ouderrol op je en hield je je bezig met huishoudelijke taken? Was jij het kind met wie je ouder zijn problemen deelde? En droeg je zorg voor broertjes of zusjes?

Schijn bedriegt

Naast het op zich nemen van de ouderrol is er nog ander gedrag dat hooggevoelige kinderen in deze gezinnen kenmerkt. Vaak vertonen ze opvallend aangepast gedrag: het kind doet wat er van hem of haar verwacht wordt en zal weinig weerwoord geven.
Misschien herken je dit? Was jij ook het ideale kind? Het kind waar ogenschijnlijk niets mis mee was en dat zich dapper door de situatie heen sloeg? En leek het voor de buitenwereld alsof je weinig last had van de problemen van je ouder(s)?
Het gedrag dat je liet zien, correspondeerde niet met wat je van binnen voelde. Je pijn, verdriet, zorgen en wellicht boosheid bleven veilig binnen in jou. Omdat je aanvoelde dat je ouders jouw verdriet er niet bij konden hebben. Er was geen ruimte voor en ze zouden zich er geen raad mee weten.

Eenzaamheid

Wanneer je de emotionele zorg als kind hebt gemist, heb je veel eenzaamheid ervaren. Je had het gevoel er alleen voor te staan en had een groot verantwoordelijkheidsgevoel: niet alleen voor jezelf, maar ook voor je ouder en misschien zelfs ook voor broertjes en zusjes. Dat is een enorme belasting. Met de jaren raakte je verder van jezelf verwijderd. Er was steeds minder ruimte voor je eigen zorgen en behoeften. Stukje bij beetje sijpelden ze weg. Het zorgen voor anderen nam steeds meer plek in en dit werd een steeds grotere prioriteit in je leven. Met name wanneer de problemen van je ouder niet verbeterden of zelfs verergerden.

Wat wil jíj?

De kans is groot dat je in je volwassen leven het zorgen voor anderen tot een patroon hebt gemaakt. Het is een tweede natuur, het gaat vanzelf. Het kan enerzijds prettig zijn, je leven heeft betekenis. Bovendien maakt het je zelfstandig. Maar het is tevens een valkuil. Waar houdt de zorg voor anderen op en begint de zorg voor jezelf?
Je bent je gaan identificeren met dit patroon en je hebt het idee dat dit is wie je bent. Een persoon die graag voor anderen klaar staat. Nu we ons in een tijd bevinden waarin we steeds meer geconfronteerd worden met onze onderbewuste patronen, begint het te schuren: willen we wel steeds voor anderen paraat staan? Waarom voelt het steeds meer als een belasting? Wat willen we zelf? En…wie zijn wij eigenlijk?
Jouw innerlijke kern wil gehoord worden.

Herinner jezelf

Je wil jezelf weer herinneren: wat vind ik fijn, wat zijn mijn innerlijke verlangens, mijn behoeften, mijn dromen, mijn wensen? Het is belangrijk, maar ook lastig om jezelf weer centraal te stellen. Je hebt geen idee meer wat je fijn vindt.
Bovendien is “genieten” moeilijk: als kind kende je weinig zorgeloze momenten. De momenten waarop je echt onbekommerd “kind” kon zijn waren spaarzaam. De problematiek van je ouder hing als een donderwolk om je heen, was altijd de Grote Aanwezige. Hoe kon je genieten als je van binnen wist dat je ouder leed? Het is voor kinderen moeilijk om plezier te hebben als ze zich bewust zijn van het feit dat papa of mama dat niet kan. Vaak ontstaat er op onbewust niveau een schuldgevoel. Onbekommerd genieten is beladen.

Los laten begint met toelaten

Nu je volwassen bent, is het belangrijk om oude pijn en verdriet, die zich in energetische vorm hebben vastgezet in je lichaam, los te laten. Los laten begint met toelaten. Durf je verdriet en boosheid te voelen en laat het eruit: laat je tranen uit je kindertijd de vrije loop. En sta jezelf toe boosheid te voelen en eruit te laten. Misschien niet eens de boosheid jegens je ouder(s), maar over de situatie. Wanneer je de ballast uit je jeugd los laat, zal jouw innerlijke kern steeds meer voelbaar worden.

Verbinding met jezelf

Naarmate je de blokkades (energetisch) opruimt, herstel je de verbinding met jezelf. Word je ook steeds meer bewust van de keuzes die je maakt: maak je keuzes die goed zijn voor jou of weegt het belang van een ander zwaarder? En ben je je ervan bewust van wat jij wil? Wanneer dit lastig is, ontwikkel je dit door stil te staan bij het maken van een keuze: haal diep adem, keer naar binnen en voel welke keuze jou een positief gevoel geeft. Jouw emoties zijn de vertaling van je innerlijke verlangens. Begin je met kleine keuzes: wil ik op dit moment tv kijken of een boek lezen? Ga ik in op een uitnodiging of niet? Door stil te staan bij kleinere keuzes waar weinig van afhangt, wordt het steeds gemakkelijker om stil te staan bij ingewikkeldere keuzes. Bewustwording gebeurt in stapjes.

Ga ook bij jezelf na of je jezelf toestaat om te genieten. Als dat niet zo is: wat houdt je tegen? Komen er gevoelens in je op, gedachten, of voel je een fysieke reactie? Wanneer zijn deze ontstaan, komen er herinneringen uit je jeugd boven drijven? Hoe beter je contact maakt met deze blokkades, hoe bewuster je je ervan wordt in hoeverre ze jouw leven beïnvloeden. Herstel, stapje voor stapje, de verbinding met je hart. Zodat je als volwassene wél het leven leidt vanuit jouw goddellijke kern.

8 REACTIES

  1. Dit is zo herkenbaar! En Ik merk ook dat Ik nu toe ben om dingen los te patent Maar weet vaak nog niet zo goed hoe.. groetjes, Linda

  2. Dit klopt helemaal met mij jeugd 2 ouders die problemen hadden en nog steeds. En ben nu bezig mijzelf te ontdekken en terug te vinden en ben hsp.

  3. Mooi. Dank je.
    Deze ga ik vandaag nog toepassen : “maak je keuzes die goed zijn voor jou of weegt het belang van een ander zwaarder? En ben je je ervan bewust van wat jij wil? “

  4. Dit is ook mijn harde leerschool hier maar ben eindelijk in verbinding met mezelf en nog zeker elke dag bewust bezig om mijn plek en zielsmissie hier neer te mogen zetten,veel liefde en bedankt voor jou erkenning.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
vul je naam in