DELEN

door Elaine Aron

Elaine-Aron
Miljoenen mensen herkenden zich in de bestseller van Elaine N. Aron over
hoogsensitieve personen. Maar liefst twintig procent van de mensen is volgens
de Amerikaanse psychotherapeute extra gevoelig en staat daardoor op een
andere manier in het leven.  Foto: K. Bengtsson

Met problemen op school bedoel ik resultaten en studeren. Het goede nieuws is dat jij, als hooggevoelige tiener, begaafd bent. Ik gebruik deze term losjes, want officieel betekent “begaafd” dat je bij de bovenste 3% van de bevolking hoort, maar 15-20% van de bevolking is hooggevoelig. Jij bent hoogstwaarschijnlijk creatief, intuïtief, nieuwsgierig, hebt oog voor detail, wilt anderen tevreden stellen (bijvoorbeeld leraren) en bent je er ook van bewust hoe je dat kunt bereiken, bent zorgvuldig, past je makkelijk aan, hebt gevoel voor humor, bent in staat aan te voelen wat er aan de hand is in een situatie, houdt erg van kunst en muziek, bent duidelijk intelligent en betrokken bij sociale rechtvaardigheid en de wereldproblematiek. Het kan ook zo zijn dat je maar enkele van deze kenmerken bezit en zelfs als je slechts de helft van deze punten bezit, wil dit nog zeggen dat je begaafd bent.

Als we het bovenstaande in acht nemen, zul je het waarschijnlijk goed op school doen. Maar dat hoeft niet het geval te zijn. En of dat wel of niet zo is, het slechte nieuws is dat je gevoeligheid, die vaak een voordeel kan zijn, je ook kwetsbaarder maakt voor bepaalde problemen. Deze problemen kunnen het je moeilijk of zelfs onmogelijk maken je talent te tonen in een schoolomgeving. Misschien ben je te verveeld, overvraagd, overwerkt en nerveus over hoe je het zult doen, voelt je op sociaal gebied niet op je gemak, maak je je over het algemeen zorgen of bent depressief, maak je je zorgen over de problemen die zich afspelen in de wereld of thuis, worstel je met een laag zelfbeeld, maak je je druk over het feit dat er zoveel rivaliteit op school is (vaak met fraudeurs) of kies je er liever voor dom over te komen dan een nerd genoemd te worden. Al deze zaken hebben een weerslag op hooggevoelige tieners.
Laten we de eerste drie problemen eens onder de loep nemen, aangezien de andere zaken het meest besproken zijn in deze reeks. Die drie problemen zijn verveling, overprikkeling en overwerkt zijn als gevolg van het feit dat je bang bent iets fout te doen.

Verveling

Laten we eerlijk zijn. School is grotendeels een vorm van babysitten, een manier om tieners bezig te houden gedurende de tijd dat ze volwassen worden. Dat is een van de redenen waarom er tijdens de les zoveel tijd gespendeerd wordt aan het controleren van de lastpakken. Ze vervelen zich en klieren is voor hen een manier om een beetje leven in de brouwerij te brengen. Waarschijnlijk is dit niet jouw manier van aanpak om verveling tegen te gaan, maar toch heb je hieronder te lijden, maar dan op een rustigere manier.
Aangezien je gevoelig bent, zul je hoogstwaarschijnlijk al van tevoren weten wat leraren willen zeggen, voordat ze het gezegd hebben. Je begrijpt een onderwerp zonder dat je al die woorden moet lezen. Het probleem is dat iedere les of ieder leerboek langzaam moet gaan, zodat zelfs de leerling die het snelst in de war raakt het zal begrijpen. (Als je les krijgt in een klas met hoogbegaafde kinderen is dit natuurlijk een ander verhaal). Verveling kan het ergste zijn waar een gevoelig persoon mee te maken krijgt op school.
Een van de oplossingen voor verveling in een normale klas is vragen of je een bepaald vak op je eigen tempo kunt volgen, het boek op jouw tempo lezen en vervolgens examen doen. Vraag op jouw school na of dit kan.
Op internet kun je zoeken naar eventuele andere oplossingen, misschien zijn er mogelijkheden zoals thuisscholing. Zoek dit zelf zorgvuldig uit, het gaat tenslotte om jouw toekomst.
Anders moet je leren omgaan met het reguliere leersysteem ook al ben je verveeld, maar je geest moet op een andere manier gevoed worden. Naar mijn mening is het lesgeven tegenwoordig teveel gericht op het ervoor zorgen dat mensen getraind worden zich aan te passen aan de behoeftes van de samenleving, als radertjes in een machine. Behalve dat het uiteindelijk niet het beste voor de samenleving is, is het ook slecht voor de leerlingen. Ze geven minder om het leren en meer om het slagen. Tegenwoordig zijn studenten bang dat ze een standaard carrière moeten kiezen en dan ook nog een goedbetaalde en ze moeten het daarnaast ook nog snel doen, willen ze verzekerd zijn van een baan. Maar een gevoelige, creatieve geest verdient meer tijd om te ontdekken wat er allemaal te leren en te doen valt in de wereld. Dat kan betekenen dat je meer zelfstandig moet leren.

Het internet is klaslokaal, bibliotheek en stageplek ineen. Ben je ergens nieuwsgierig naar? Lees erover (op een betrouwbare website die universiteiten bijvoorbeeld aanbevelen aan hun studenten). Of ga naar de bibliotheek en zoek bij de non-fictie afdeling. Zoek een boek uit dat je aanspreekt en ga het lezen, Als je de juiste keuze gemaakt hebt, is het meer plezier dan werk. En niet eens nutteloos plezier, het boek zal waarschijnlijk uiteindelijk ook nut hebben bij een toekomstige schoolopdracht.

meisje met het uiterlijk van een moslimaJe toekomstige carrière zou voornamelijk ook plezierig moeten zijn en niet als werk moeten aanvoelen. Veel meer dan niet-gevoelige mensen, zul je om gelukkig te zijn, werk moeten doen dat jouw roeping is. Uiteraard moet je je brood verdienen. Veel gevoelige mensen zouden graag een artistiek beroep willen uitoefenen, maar de verwachting is dat je niet genoeg zult verdienen om in je levensonderhoud te voorzien. Voor iedere artistieke baan zijn er 7 kandidaten, dus nemen ze genoegen met een laag salaris en moeten rekening houden met sterke concurrentie. Je zult het gelukkigst en meest succesvol zijn als je een baan vindt die én jouw passie is én voldoet aan de hoogste behoefte van de wereld. Of iets dat daaraan grenst. Gebruik, bijvoorbeeld als je van muziek houdt, je creativiteit om uit te zoeken wat mensen willen of nodig hebben op het gebied van muziek dat zij nog niet hebben. Als je een buitenmens bent, wat hebben mensen daar nodig dat nog niemand te bieden heeft?

Er is iemand geweest die van honden hield en verzon iets volledig nieuws: een hondenuitlaatservice. Jij kunt waarschijnlijk ook zoiets verzinnen. Hooggevoelige mensen zijn overigens vaak gelukkiger als ze eigen baas zijn.

Maar op dit moment in je leven, kun je het beste een keuze voor een carrière naast je leggen en je bezig houden met iedere dag iets nieuws te leren. Verdiep je in dingen waar je niks vanaf weet. Uiteindelijk zal alles ooit nuttig voor je zijn. Mijn zoon en ik zijn allebei schrijvers. Nadat een van ons een vreselijke ervaring had meegemaakt, zoals toen hij voor een incassobureau had gewerkt, kwamen we uiteindelijk tot de ontdekking dat geen enkele ervaring verspild is aan een schrijver. En na deze ervaring heeft hij een toneelstuk geschreven over een incassobureau.
Wroet in muziektheorie, geologie, nanotechnologie, de politiek in Mali, de geschiedenis van Nederland, of asteroïden die mogelijk met de aarde in botsing kunnen komen. Als je je denkwijze verder uitbreidt, zal alles wat je doet interessanter en creatiever zijn, je hoofd zal vol zitten met interessante dingen om over na te kunnen denken.

Overprikkeling

Zelfs als je je vaak verveelt op school, zul je daar last hebben van overprikkeling. Prikkeling is alles wat je ziet, hoort, aanraakt, ruikt en proeft plus al je gedachten en emoties, plus alles wat je op dat moment voelt in je lichaam – honger, pijn, kou of warmte. Prikkels kunnen teveel worden als ze te intens zijn, zoals een hard geluid of een steentje in je schoen, of te ingewikkeld, zoals lezen over scheikunde, of te nieuw, zoals de eerste schooldag of zelfs te klein of subtiel, bijvoorbeeld als je je moet inspannen om iets te horen of zien.
Niemand presteert goed wanneer hij overprikkeld is. Men voelt zich niet goed en presteert nergens goed in, of het nu praten met een vreemde is of scoren tijdens een spannende wedstrijd. Door overprikkeling raak je zenuwachtig, waardoor je nog nerveuzer wordt, omdat je merkt dat je niet op je best bent. Het probleem is dat je als hooggevoelig persoon sneller overprikkeld raakt dan anderen. Dit komt omdat je brein altijd dingen moet verwerken die anderen misschien niet eens opgemerkt hebben.

overprikkeld-kind
een overprikkeld kind weet vaak niet hoe te ontladen; volwassen evenmin zolang ze zich er niet van bewust zijn.

Overprikkeling is iets dat je misschien nauwelijks in de gaten hebt. Gelukkig ben je op jouw leeftijd beter in staat om te gaan met overprikkeling dan je zou zijn als je als kind was of wanneer je dertig of ouder bent. Er is nu eenmaal iets met de hersenen op jouw leeftijd waardoor dat mogelijk is. Verder probeer je bij een groep te horen met mensen die daar niet zo’n last van hebben. Dus probeer je niet te merken dat je overprikkeld bent. Ook al leven we in een tijd waarin er nog nooit zoveel prikkels waren.
Maar mocht je wel problemen hebben die veroorzaakt worden door overprikkeling, het is in ieder geval helemaal normaal. Omdat je je bewust bent van subtiliteiten, raak je gemakkelijk overweldigd als de dingen niet subtiel zijn. Het is niet meer dan normaal dat je eerder overprikkeld raakt dan anderen. Maar we presteren en voelen ons allemaal op ons best als we op het hoogste niveau van prikkeling zitten en het kan frustrerend zijn dat wat voor jou teveel is, anderen in je klas nauwelijks opmerken. Zij presteren onder druk, op het podium voor een publiek of tijdens een belangrijke toets.

Tekenen van Overprikkeling

Hier volgen enkele tekenen die kunnen aangeven dat je overprikkeld bent:

  • Als je iets doet zoals voor een publiek staan, voor de klas een presentatie geven, een toets maken of een wedstrijd spelen, presteer je slechter dan toen je in je eentje aan het oefenen of studeren was.
  • Als er veel om je heen gebeurt, voel je ergens vanbinnen dat je verward raakt van alle geluiden.
  • Je kunt je beangstigd voelen zonder dat daar een reden voor is (nogmaals, angst en overprikkeling voelen hetzelfde aan). Je kunt ook trillen of last van je maag hebben.
  • Soms wil je jezelf gewoon afsluiten. Je bent geïrriteerd of voelt je hopeloos. Misschien denk je, “Ik trek het allemaal niet meer”.
  • Zo nu en dan voel je je zo opgefokt dat je het gevoel hebt dat je nooit meer rustig zal worden en later stort je in elkaar. (Men kan denken dat je “bipolair” bent, maar dit gebeurt alleen als je overprikkeld bent.)
  • Na een inspannende dag heb je meer dan anderen problemen om in slaap te vallen en hoe drukker je dag was, hoe moeilijker het voor je is.
  • Als er op je school veel lawaai en chaos heerst, ga je er liever niet naartoe of probeer je een rustige plek te vinden, zoals de bibliotheek of ergens buiten.
  • Soms heb je hoofdpijn of heb je last van je maag, ook al weet je dat je niet echt ziek bent. Je bent je ervan bewust dat het met stress te maken heeft, maar je bent je niet echt bewust van een specifieke stressfactor.
  • Om om te gaan met overprikkeling heb je het gevoel dat je er iets voor moet innemen – dat kan gaan van cafeïne en suiker tot alcohol, marihuana of pillen die de dokter je voorgeschreven heeft.

Wat kun je hieraan doen? Ten eerste moet je weten wat er met je aan de hand is. Je ben niet bang. Je bent gewoon overprikkeld. Dit is goed om te weten. Er is ooit een onderzoek geweest waarbij verlegen vrouwelijke studenten ieder afzonderlijk dezelfde knappe man ontmoetten terwijl beide zogenaamd getest werden op de effecten van zeer harde geluiden. Toen de verlegen vrouwen te horen kregen dat het harde geluid hen nerveus zou maken, voelden ze zich op hun gemak bij de man. Ze vonden zichzelf niet verlegen. Verlegenheid was niet de reden voor hun kloppende hart, zwetende handen en draaiende maag. Onder deze omstandigheden kon ook de knappe man het verschil niet zien tussen de verlegen en de andere niet-verlegen vrouwen die hij ontmoet had in dezelfde situatie. Achteraf zeiden deze vrouwen zelfs dat ze het experiment graag een keer zouden willen overdoen. Maar toen een andere groep verlegen vrouwen in dezelfde situatie niet te horen kregen dat het harde geluid enig effect op hen zou hebben, waren ze, zoals altijd, erg verlegen in het contact met de jonge man.

Het punt is dat bepaalde gevoelens in je lichaam typisch zijn voor overprikkeling en het helpt eraan te denken dat dat alles is, geen tekenen dat je verlegen, bang, nerveus bent, faalangst hebt of wat dan ook. Als je dit in gedachten houdt, kun je beginnen te bedenken op welke manieren je kunt handelen als je overprikkeld bent.

Een verkeerde manier om met overprikkeling om te gaan (of enig ander probleem) is iets in je lichaam stoppen, zoals zoetigheid of alcohol, zodat je je sneller beter voelt. Alles wat je gebruikt dat je geestelijke toestand binnen een paar minuten of uren verandert zal een verslaving worden. Dat wil zeggen dat je steeds meer nodig hebt om het gewenste effect te krijgen, het zal steeds minder helpen en je voelt je verschrikkelijk als je het niet hebt. Iedereen die rookt of koffie drinkt zal je dit kunnen bevestigen. Maar het grotere probleem is dat je hersenen nog in ontwikkeling zijn en als tijdens deze ontwikkeling de hersenen zich aan een of ander chemisch stof aanpast, heb je het misschien je hele leven nodig.

Je Innerlijke Benzinetank

serotonine
Serotonine is een neurotransmitter in de hersenen en zorgt ervoor dat bepaalde processen goed verlopen. Een tekort aan serotonine moet niet verward worden met het serotoninesyndroom: een teveel aan serotonine. De aanmaak van serotonine kan verhoogd worden door specifieke leefwijzen en voeding.

Mensen die hooggevoelig zijn hebben over het algemeen een laag serotonine gehalte, een chemische stof in de hersenen waar je misschien wel eens van gehoord hebt vanwege “serotonineheropnameremmers” (die je trouwens niet plotseling veranderen en niet verslavend zijn). Hoewel het erop lijkt dat een laag serotonine gehalte eenvoudig iets slechts is, is het geen tekortkoming. In de wetenschap begint men te ontdekken waarom dat het geval is, maar ik zal je hier niet mee lastigvallen. Wat voor jou belangrijk is om te weten, is dat ieder soort prikkel serotonine verbruikt. Ik zal het de benzine in je tank noemen. En als deze tank eenmaal leeg is, voel je je slecht, presteer je slecht en heb je het gevoel dat bijna alles teveel voor je is.

Het goede nieuws is dat je waarschijnlijk iedere dag begint met net zo veel benzine als ieder ander persoon, maar jij voelt meer en merkt meer op. Je kunt zeggen dat je bij iedere halte stopt en dus niks ontgaat je. Maar het verbruikt meer benzine. Je hebt een volle tank nodig om alles te verwerken wat een schooldag van je vergt. Gelukkig wordt je tank gevuld als je uitrust of slaapt. Hier volgen enkele manieren om je tank vol te houden gedurende de dag of in iedere geval te zorgen dat de tank niet volledig leeg raakt:

  • Sluit je af van onnodige prikkels. Sluit bijvoorbeeld je ogen als het kan. Luister met je ogen dicht als je niet in slaap valt. 80% van de dagelijkse prikkels komen via onze ogen binnen en de wereld vraagt ons constant om ergens naar te kijken, met name reclame en instructies. Lees ze niet zolang je ze niet nodig hebt. Bespaar benzine voor als je die nodig hebt.
  • Neem regelmatig een pauze. Ga naar buiten en kijk naar de lucht, maak een wandelingetje, bel naar huis en klets een beetje of doe iets waar je rustig van wordt. Drink wat water, eet een tussendoortje.
  • Sluit je iedere dag even af. Zet je mobiele telefoon uit. Zet de muziek uit. Zet de computer uit. Plan niet iedere minuut. Zeg nee tegen alles wat niet belangrijk voor je is. Hooggevoelige mensen hebben meer tijd nodig dan anderen om ervaringen te verwerken. Dit kun je niet allemaal doen tijdens je slaap zoals anderen. Als je jezelf afsluit, hoef je niet te denken aan wat er gebeurd is. Ga gewoon wat niksen of doe simpele klusjes zoals de afwas, auto wassen of de was opvouwen. Sporten werkt ook, zoals zwemmen of wandelen, zolang je je er maar niet op hoeft te concentreren. Leer te mediteren.
  • Zorg goed voor je lichaam. Honger? Slaap? Hoofdpijn? Heb je te lang gezeten? Doe er iets aan voordat het je opbreekt. Zorg dat je uitgerust bent. Ontbijt. Ga naar school met een volle tank.
  • Zorg dat je in de buurt bent van een vriend of vriendin – om de effecten van overprikkeling te verminderen kan het helpen als je iemand hebt waar je op kan steunen.
  • Plan wat tijd om te rusten nadat je een zeer inspannende ervaring hebt gehad, zelfs als het leuk was.
  • Verdeel je voorraad in drie delen: Benzine voor de ochtend, middag en avond. Als je er eerder doorheen bent, neem dan een pauze.
  • Geef op een aardige manier aan dat je moe bent en tijd nodig hebt om bij te komen. Andere mensen hebben dit niet in de gaten.

Overwerken en Angst om Slecht te Presteren

Door veel redenen die te maken hebben met je gevoeligheid, heb je de kans dat je jezelf overwerkt. Dat betekent dat je leven niet in balans is. Je neemt niet genoeg tijd om tot rust te komen, met familie of vrienden te zijn, te slapen, te sporten en in de buitenlucht te zijn.
Als studeren datgene is wat je het liefst doet—of de beste zijn datgene is wat je het liefste doet—is een balans vinden moeilijk. Maar je kunt wel inzien dat het nodig is. Je moet gewoonweg je wilskracht gebruiken en erop vertrouwen dat je eerder het resultaat behaalt dat je wilt als je die balans vindt. Het is echt waar. Gevoelige mensen komen vaak tot hun grootste inzichten als ze aan het ontspannen zijn of iets anders aan het doen zijn. Verder moet je een onderwerp in het grote geheel van het leven zien om het volledig te kunnen begrijpen.
Is het probleem dat je de beste moet zijn? Waarom moet je dat eigenlijk zijn? Wie heeft je dat gezegd? Zouden mensen je minder aardig vinden als je meer pauzes zou nemen en het minder goed zou doen?

Als niet voorbereid zijn hetgeen is waar je nerveus van wordt, dan is het moeilijker die balans te vinden omdat je door angst gedreven wordt. Zoals ik al eerder gezegd heb, is overprikkeling er meestal de oorzaak van dat je slechter presteert dan je zou kunnen. Vaak als je de overprikkeling vermindert, zul je minder waarschijnlijk falen en je angst zal verdwijnen.
Wat kun je nog meer tegen angst doen? Ten eerste, bedenk wat je sterke kanten zijn—wat doe je goed. Daarmee houdt je je specifieke uitdaging in perspectief. Het helpt bij de algemene gedachte, “Ik kan niks goed doen”. Natuurlijk kun je dat wel. Je bent misschien niet in alles de beste of net zo goed in iets als iemand anders, maar er zijn bepaalde dingen waar je heel goed in bent.

Denk ook aan degenen die jou als succesvol zien of je aardig vinden. Dat helpt je te vermijden te denken “ik ben nergens goed voor”. Deze gedachten komen altijd in ons op als we zenuwachtig zijn en je zult ze waarschijnlijk niet helemaal wegkrijgen, maar zelfs als je er maar een beetje minder aan denkt, kan het al helpen.

Ten tweede, probeer realistisch te zijn. Zul je werkelijk falen? Misschien weet je dat je je geen zorgen hoeft te maken, maar ben je toch nerveus. Vraag jezelf af of je er een miljoen op zou inzetten of je zou falen of slagen. Als je erop zou durven wedden dat je zou slagen, stop dan met zoveel te studeren.

Soms misplaatsen we onze angsten. Je maakt je misschien zorgen om de gezondheid van je vader, maar op het moment ben je daar niet mee bezig. Toch maak je je buitengewoon veel zorgen om je resultaten op dat moment. Als dit het geval is, maak je dan op zijn minst zorgen over de juiste zaken.

Als je nog steeds het gevoel hebt dat je ergens in zal falen, probeer dit bepaalde ding te vermijden. Falen heeft meer effect op hooggevoelige mensen, omdat we zo goed leren van onze fouten—soms te goed. Misschien kun je een kleinere stap nemen, zoals een vak volgen dat niet zo moeilijk is. Anderen zullen je misschien zeggen dat je het toch moet proberen, maar denk eraan, voor een gevoelig persoon is het beter om er redelijk zeker van te zijn dat de slagingskans groot is.

Soms kun je je angst verminderen door de persoon of personen die je nerveus maken dit te vertellen. Als ik me zenuwachtig voel als ik voor een publiek sta, vertel ik ze dat. Anderen zullen zeggen dat je dit nooit moet doen. Maar ik vertel ze ook dat ik weet dat ik beter wordt als de overprikkeling van de nieuwigheid afgezakt is. En ik word ook beter, voor een deel omdat ik de druk van de ketel heb genomen. Dus als je een leraar van tevoren aangeeft dat je er zeker van bent dat je de stof kent, maar altijd slecht presteert bij toetsen, heeft hij of zij misschien een oplossing voor je. Zelfs als het antwoord is dat je moet leren om een toets te doen, zal de leraar het tenminste begrijpen als je niet goed presteert.

Als je datgene moet doen waarvoor je bang bent te falen, probeer het belang ervan voor jou te verminderen. Als je het eerlijk kunt, probeer dan een beetje te denken “en wat dan nog?”. Of je het nou tegen jezelf of tegen anderen zegt, het werkt alleen als je het in het groter geheel plaatst, dit is niet zo belangrijk. Ga bij jezelf na of je over een jaar of vijf nog steeds zoveel waarde hecht aan het feit of je het op dit moment goed of slecht doet. Misschien denk je wel dat als je een slecht resultaat krijgt voor een toets, je de volgende toets ook slecht doet, je deze klas moet overdoen en als je deze klas moet overdoen, zul je andere klassen ook over moeten doen of je slaagt niet voor je eindexamen en kunt niet verder studeren enz.

Er zijn een heleboel mensen die hun middelbare school nooit afgemaakt hebt maar toch zeer succesvol zijn geworden, waaronder een voormalige Amerikaanse president, een voormalig premier van Nieuw Zeeland, verschillende beroemde wetenschappers en een heleboel bekende acteurs. Kijk maar eens naar deze (Engelstalige) website of doe wat ik heb gedaan en Google “beroemde mensen die hun middelbare school niet afgemaakt hebben”. Misschien word je hier wat geruster van.

Hetzelfde geldt voor het type onderwijs dat is uitgekomen na de CITO toets. Het is natuurlijk waar dat het makkelijker gaat als je HAVO of VWO niveau hebt, maar als je een vervolgopleiding wilt doen die nodig is om datgene te doen waar je een passie voor hebt, zal het je uiteindelijk toch lukken om die opleiding te volgen, al moet je het helemaal alleen doen.

Wat als “en wat dan nog” niet klopt? Het is wel van belang voor jou of anderen, of het heeft een grote invloed op je toekomst? Dan moet je dit onder ogen zien en dat je angst en de overprikkeling die de oorzaak of het gevolg zijn misschien betekenen dat je slechter presteert dan je werkelijk kunt als je niet onder druk staat. Misschien moet het gewoon zo zijn. Ik heb een atlete gekend die bij kleine wedstrijden Olympische records verbrak maar bij de cruciale wedstrijden niet presteerde—te overprikkeld. Er waren tenminste wel mensen die wisten waartoe ze in staat was.

Maar jij weet nu meer over overprikkeling dan zij wist; jij kunt terugslaan. Een goede manier om dit te overwinnen, maar tevens tegenstrijdig, is tijdelijk overwerken. Je kunt je tot in het extreme voorbereiden door de stof, de presentatie of de bewegingen die vereist zijn zodanig instuderen totdat je het in je slaap kunt doen en dan nog een beetje extra. Het zal saai zijn, omdat je het al beheerst als je niet onder druk staat. Maar als je op deze manier goed presteert, zal het het waard zijn. Als je zeker van jezelf bent, kun je geleidelijk aan het voorbereiden verminderen. In de toekomst zul je misschien minder hard hoeven te werken, want met ieder succes groeit je zelfvertrouwen.

Om klinisch psycholoog te worden, moest ik een mondeling examen afleggen. Ik bestudeerde de antwoorden van alle mogelijke vragen totdat ik geen enkel woord ervan meer uit kon staan. Mijn man en ik gingen wandelen of maakten een autorit en hij stelde me die vragen. Ik was doodsbang tijdens het examen, maar ik ben geslaagd: Iemand met mijn naam zei die stomme ingestudeerde woorden.

peaceBedenk je dat je door overprikkeling faalangst krijgt en je daarom moet overwerken. Een andere strategie is om de overige prikkels die er tijdens de test of het optreden zijn te verminderen. Maak er een gewoonte van. Oefen in het afleggen van toetsen die binnen een bepaalde tijd gemaakt moeten worden. Neem eerst zelf de tijd op, vraag dan iemand anders dit voor je te doen en zorg ervoor dat hij steeds strenger wordt. Kijk of het mogelijk is of je in het lokaal kan komen waar de toets zal plaatsvinden of een lokaal dat daar op lijkt en oefen daar een toets.

Ik heb een cursus gevolgd om me te helpen bij mijn mondeling examen en op het einde was er een nepexamen in een hotelkamer die leek op de kamer waar het echte examen zou plaatsvinden. Als je een presentatie moet houden of voor de klas moet spreken, doe dit dan eerst in een leeg klaslokaal. Als je op een podium moet optreden, sta er dan op dat er een generale repetitie gehouden wordt op hetzelfde podium.

Een andere vorm van een nieuwe situatie, en dus overprikkeling, is het hebben van een publiek op zich. Als je het moeilijk vindt om voor de klas te spreken, probeer dit dan eerst uit op een groep familie of vrienden. Als je dit eng vindt, goed. Het is beter dat je daar over je angst heen komt.

Bestudeer gedetailleerd je angsten voor de gebeurtenis. Ben je bang voor de reacties van bepaalde mensen? Bang voor wat je vrienden zullen denken? Bang dat je in paniek raakt tijdens de toets of presentatie? Wat zou je doen? Je zou je verontschuldigingen kunnen aanbieden, zeg dat dit nog nieuw voor je is en ga zitten of misschien kom je erachter dat je gewoon door kunt gaan.

Jarenlang geloofde ik niet dat ik in staat was om mijn proefschrift te verdedigen om mijn doctoraat te halen. Nadat ik erachter was gekomen dat ik hooggevoelig was, slaagde ik. Maar een ding dat me heeft geholpen is dat ik me voorstelde wat het ergste was wat zou kunnen gebeuren en wat ik dan zou doen. Ik stelde me iets belachelijks voor: Wat als iemand me hoorde spreken en vervolgens van afschuw begon over te geven! Ik hield ook rekening met drie grote problemen die zich die dag zouden kunnen voordoen en die deden zich ook voor en ik zei gewoon, “Dat is er één”. Toen, “dat is nummer twee”. Tenslotte, “ok, dat is de derde”.

Een andere aanpak is het opmerken en het werken aan je angst terwijl je thuis aan het studeren bent voor een examen, een oefentoets doet of een presentatie aan het voorbereiden bent. Herken de angstige stem in je hoofd. Stop en schrijf op wat je angst is en bedenk een goede, rationele reactie op deze angst. Als je stem gekalmeerd is, ga je door tot je die angst weer hoort. Een deel van je denkt werkelijk dat je in gevaar bent. Je kunt er beter een antwoord op zoeken dan zomaar wegduwen zodat het maar in je hoofd blijft rondspoken en je blijft beïnvloeden.
Hooggevoelige mensen hebben een andere kijk op dingen. We kunnen de gevolgen op lange termijn van iets zien. We voelen aan wat wel en niet zal werken. We denken na voordat we iets doen of aanbevelen. We denken na over wat de gevolgen voor anderen zijn, ook degenen die ver weg zijn. De wereld heeft onze kijk op dingen nodig, maar heeft er niet altijd respect voor. Hoe meer je leert, en misschien hogere titels behaalt, hoe meer je dat respect zult krijgen.

 

Extra

de boeken van Elaine Aron op een rij

het boek “Hoog sensitieve personen” bij Bol.com

de website van Dr. Aron www.hsperson.com.

www.nieuwetijdskind.com ©2017

3 REACTIES

  1. Ik werk op een Democratische School en voor mij was dit als (hooggevoelig) kind ideaal geweest om naar toe te gaan. Je leert hier met elkaar (4 tm 18 jaar) in je eigen tempo, op je eigen manier, in vrijheid, maar ook met het nemen van verantwoordelijkheid. Je leert door gewoon te leven. En door "zelf doen" wat peuters al doen en wat niet stopt bij 4 jaar. Hulp vragen mag ook, want we kunnen niet alles zelf. De school waar ik werk heet Newschool.nu zie gelijknamige website. Er zijn meer van dit soort scholen in Nederland en over de hele wereld. Het bestaat al 40 jaar in Amerika, met succes.
    Ik kom allerlei kinderen hier tegen met diverse prikkelgevoeligheden (hsp, adhd, add, pdd-nos, asperger, hoogbegaafd) en zij komen hier tot zich zelf. Ontroerend om te zien. En ik denk een basisbehoefte van hen en eigenlijk wel voor ieder mens: zijn, leven en van daaruit leer je vanzelf op jouw pad.

  2. Mooie uitleg! Het zal jongeren steunen als ze lezen dat ze niet de enige zijn……En diverse opties ziet ( die je niet allemaal)hoeft te herkennen.! Dankjewel voor t delen!

  3. Beste mensen, dit is echt een beetje te veel van het goede. Publiceer het hele boek of laat het voor wat ‘t is.
    Als je al gevoelig bent, wordt je door het lezen hiervan alleen al hyper, angstiger whatever.. lees het zelf nog eens met andere ogen.
    Voor alle ouders: laat de kinderen ravotten, 1 hobby kiezen(of misschien zelfs helemaal geen hobby) en zorg eerst dat je eigen toko een warm nest is om in thuis te komen na de druk van de buitenwereld, die het er alleen maar om te doen is ouders en hun kids te triggeren.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
vul je naam in