DELEN
grenzen

door Marian van den Beuken

Ik krijg nogal eens vragen over de relatie tussen klachten ten gevolge van trauma en hooggevoeligheidsklachten. Ik vind het een belangrijke vraag en tegelijkertijd ook iets van de orde van de kip of het ei.

Ik denk dat de klachten van hoog gevoelige mensen die chronisch overprikkeld en overbelast zijn, vaak overeenkomen met traumaklachten.  Ik wil niet op de stoel van een psychiater gaan zitten, maar ik vraag me wel eens af of op chronisch zwaar overbelaste HSP’s niet vaak de diagnose posttraumatische stressstoornis  van toepassing is. Alleen is het trauma dan niet een aan te wijzen gruwelijke gebeurtenis maar een langdurig blootstaan aan overbelasting van het kwetsbare zenuwstelsel door heftige prikkels van grovere aard, zoals lawaai, drukte, ruwe bejegeningen, negativiteit, een te grote diversiteit aan signalen als negatieve stemmingen, dubbele boodschappen, stress, te fel of te weinig licht, bepaalde voedingsmiddelen, medicijnen, geuren.

In therapie wordt vaak naar oorzaken van ‘het trauma’ gezocht. De cliënt is zelf ook al eindeloos bezig geweest, oorzaken te zoeken voor de klachten. Er wordt dan niets gevonden wat een trauma kon veroorzaken. Maar het trauma zit in de directe leefomgeving en die is voor HSP’s zo gewoon – ze hebben er immers vanaf hun babytijd in geleefd –  dat ze niet weten dat er ook andere leefomstandigheden bestaan.  Ze zijn als vissen die in vervuild water leven en zich afvragen wat ze toch verkeerd hebben gedaan of wat ze toch verdrongen hebben dat ze zoveel klachten hebben.

Als ik naar mijn eigen geschiedenis kijk: ik heb zelf vaak allerlei klachten  van cliënten met een verleden van seksueel misbruik in mezelf herkend, terwijl zoiets  voor zover ik weet, in mijn leven nooit heeft plaatsgevonden. Ik denk wel dat er stelselmatig inbreuk is gemaakt op mijn grenzen en mijn persoonlijke integriteit. Achteraf zie ik dat mijn ouders en mijn oudste zus behoorlijk getraumatiseerd waren door de oorlog. Ze waren niet in staat, een gezonde leefomgeving te creëren voor de jongere kinderen. Ik ben er uiteindelijk behoorlijk bovenuit gegroeid, maar heb toch nog steeds momenten waarop ik weer overvallen word door ‘onverklaarbare ‘ klachten, die ik dan maar weer toeschrijf aan mijn ‘bagage’. Niet aan het feit dat ik hooggevoelig ben, wel aan het feit dat ik in een omgeving ben opgegroeid die met name voor een HSP heel ongezond was. Elke keer als ik een nieuw veld van groei in stap, lijken deze klachten opnieuw geactiveerd te worden. Dit lijkt dan misschien even een terugval, maar ze blijken wel steeds sneller te verdwijnen.

Drama-begaafde-kind
over het gevoelsbegaafde, het  hoogsensitieve kind kind?

Ik denk dat juist hoogsensitieve mensen die in een getraumatiseerde omgeving zijn opgegroeid vaak dragers zijn van het leed van de ouders en voorouders.  Ze zijn grenzeloos en staan veel te ver open doordat ze van baby af aan hun antennes gericht hebben op het leed van de ouders. Baby’s doen niets liever dan hun ouders plezieren en blij maken.  Zie het bekende boek Het drama van het begaafde kind [1]van Alice Miller; ik krijg steeds meer het idee dat de schrijfster met het begaafde kind het gevoelsbegaafde, het  hoogsensitieve kind bedoelt. Sinds ik kleinkinderen heb en baby’s van dichtbij in hun omgeving observeer met de kennis en ervaring die ik nu heb, vind ik het schokkend te zien hoezeer volwassenen bezig zijn, naar de gunst van een baby te dingen. Ze willen bijna allemaal  voortdurend dat de baby tegen hen lacht. Alsof een baby nooit eens iets anders te doen heeft. Deze volwassenen zijn niet bezig, de baby aandacht te geven, nee, ze willen zelf de aandacht van de baby. Het is voor mij af en toe bizar om te zien maar het wordt wel normaal geacht. Ik weet heel goed hoe helend de intimiteit met een baby kan werken. Maar lang niet alle volwassenen weten daarbij een gezonde afstand in acht te nemen, zodat de baby er vooral voor zichzelf kan zijn. Volwassenen hebben vaak geen idee dat ze in dit opzicht beschermers zouden moeten zijn en zeker voor hoogsensitieve baby’s.

Volgens Indra T. Preiss[2], die veel met hoogsensitieve mensen werkt in familieopstellingen,  gaat het hoogsensitieve kind als er problemen zijn in de familie, bijvoorbeeld langdurige spanningen in de relatie van de ouders, zijn gevoeligheid gebruiken om de ouders te ‘helpen’, te ‘bemiddelen’, door ‘bondgenoot’ van een van de ouders te worden of juist de ouders van hun problemen af te leiden door bijvoorbeeld ziek te worden of zich lastig te gaan gedragen. Wat het kind ook doet, het krijgt het zwaar, doordat het eigenlijk de problematiek van de volwassenen op zich neemt en niet meer voluit kind kan zijn.

Wat daar naar mijn idee nog bij komt, is dat het vaak beloond wordt voor meegaand of ondersteunend gedrag naar de ouders, terwijl geen volwassene ziet dat het kind tegen zijn eigen kinderlijke aard in aan het gaan is. Ook hier ontbeert het kind de bescherming van volwassenen in zijn omgeving en het ontwikkelt dan ook een overtuiging dat het verantwoordelijk is voor het welzijn van anderen en dat er niemand is die zijn wezenlijke wel-zijn in de gaten houdt. Dit wordt dan de ‘natuurlijke’ gang van zaken. Veel hoogsensitieve mensen krijgen hier pas in de loop van hun volwassen leven zicht op.

‘Juist omdat HSP’s enorm gevoelig zijn voor het leed van anderen, zijn zij bijna automatisch de meest belaste personen van heel het familiesysteem’, zegt Indra T. Preiss.

Nog lastiger wordt het voor het gevoelige kind als er in vroegere generatie van zijn familie een onverwerkt trauma speelt. Dat kan bijvoorbeeld het oorlogsverleden van de grootvader zijn, de aan wiegendood gestorven tante of de vroeg gestorven vader van de moeder . Het hoog sensitieve kind pikt de verstoring op en draagt die onbewust met zich mee, soms met gevolgen als depressie, concentratieproblemen of ziekte. De latere volwassene, voelt dan een zware emotionele last op zijn schouders of is gewoon niet gelukkig. Door deze grote belasting wordt hooggevoeligheid eerder als vloek dan als zegen ervaren.

Kortom, trauma en hooggevoeligheid kunnen erg met elkaar verweven zijn. Als je mensen hier in begeleidt, maakt het eigenlijk niet uit van welk vertrekpunt je start. Iedere hulpvraag waar een cliënt mee komt,  is prima. Als je het een aanstipt, komt het ander meteen mee.

Persoonlijk vind ik het niet zo belangrijk om in het begin al meteen te weten wat precies de oorzaak is. Ik werk zelf liever visiegericht dan probleemgericht. Ik bedoel daarmee dat ik, als een cliënt een probleem schetst, ik op zoek ga naar het verlangen dat onder dat probleem ligt. Daarmee is het probleem niet onmiddellijk opgelost, maar de cliënt wordt al wel blij van het beeld dat opgeroepen wordt: datgene waar hij of zij naar toe wil. Hier wordt het contact met de bron, de heelheid gemaakt en wordt de helende vibratie geactiveerd. Datgene waar je energie aan geeft, wordt versterkt. Geef je energie aan angst, dan versterk je de angst. Besteed je voortdurend aandacht aan boosheid of wrok, dan versterk je die. Help je de cliënt dus een beeld te scheppen van degene die hij of zij werkelijk van binnenuit is en wil zijn en besteedt deze daar ook dagelijks aandacht aan, dan wordt stap voor stap die positieve energie versterkt. Dat brengt het doel steeds dichterbij. En onderweg daarheen komt er als vanzelf meer inzicht in de oorzaak van het probleem.

Marian van den Beuken

Met toestemming overgenomen uit het blog “De Sensitieve Pionier” van Marian van den Beuken. Je vindt het op www.desensitievepionier.nl.

Woonplaats: Vlijmen (bij Den Bosch)
telefoon: 073 5119156
email: info@desensitievepionier.nl
www.desensitievepionier.nl

[1] Uitgeverij Maarten Muntinga

[2] Indra T. Preiss, HSP’ ers en Familieopstellingen, in De Cocon, nieuwsbrief van de vereniging voor hooggevoelige Personen, jaarg. 2 nr. 11 okt 2006 http://www.atelierlevenskunst.be/tekstHSPers.htm

27 REACTIES

  1. Mooi artikel! Met alle respect voor ieders mening wil ik toch even waarschuwen voor wat ik bij Indra T. Preiss heb meegemaakt. Ik weet dat hij een 'naam' is in het wereldje van de familieopstellingen en ook goede boeken heeft geschreven maar therapeutisch was hij voor mij een absolute afknapper. Ik heb hem eenmaal meegemaakt bij familieopstellingen (als representant) en dat kan ik als 'vrij neutraal' beschrijven en 'deskundig' maar bij een individuele rebirthing sessie deed hij zowat alles fout wat een therapeut fout kan doen. Geen inlevingsvermogen, afstandelijk op het botte af, niet ondersteunen en doordat er ook geen lichtinbreng of verhoogde frequentie was, was die sessie als roeren in een modderpoel en deed het mij meer kwaad als goed. Andere therapeuten hebben dit nadien ook bevestigd.
    Achteraf beschouwd voor mij een goede les in onderscheidingsvermogen, niet afgaan op 'namen' of 'bekende personen' maar meer je intuitie gebruiken en voelen wie je het beste van dienst kan zijn. Bij deze wens ik alle HSP'ers veel kracht en moed toe om onvoorwaardelijk in zichzelf te geloven!

  2. hallo,ik ben een vrouw van 33.Ik ben hsp ma ook nah. weet iemand welke invloeden dit met elkaar heeft!ik heb op mijn 25ste een hersenbloeding gekregen en zit van mijn 26 in rolstoel en dat gaat me moeilijk?Kan iemand mij wat uitleggen.?alvast bedankt!xxx

  3. Nu ik dit allemaal lees,heb ik het idee dat ik ook een HSP kan zijn. Vroeger jarenlang depressief geweest,zonder dat iemand het in huis merkte. Zus gaf veel problemen thuis, ik was op de achtergrond. Wilde alles zo goed mogelijk doeh,iedereen plezieren. Heb daardoor alleen maar gedaan wat mijn ouders in mijn ogen verwachtten, en geen eigen identiteit ontwikkeld. Altijd de netste zin,ongelukkig leven in de schaduw van andermans problemen. Na jaren depressie en therapie,verwijten naar het ouderlijk huis ben ik zwanger geraakt,en heb ik ineens een knop omgezet. Weg met de negatieve gedachten,ik kan het niet veranderen, ik zal altijd in de rol blijven zitten dat ik het zo goed mogelijk wil doen. Maar, ik heb alles zoveel mogelijk aan de kant gezet in het belang van mijn kind, want als mama niet goed in haar vel zit,en zelf geen eigen identiteit heeft, wat leert mijn kind dan? Soms steken de oude gevoelens en gewoontes nog weleens op,en heb ik m’n dipjes, maar deze probeer ik zo snel mogelijk weer terug te dringen. Ik wil niet dat hij last gaat krijgen van mijn problemen. Ikzelf kan me heel moeilijk van andermans problemen en gevoelens afzetten,ik trek me alles aan.

  4. Beste Marian,

    Ik ben hsp en heb in mijn kinderjaren het oorlogsgebeuren in Ned,Indie meegekregen,door mijn vader die daar heengezonden was. Ik heb de gruwelen gehoord, die niet voor mij bestemd waren.Mijn vader had het er ook heel moeilijk mee. Mijn jeugd kun je vergelijken met een grote angst voor de dood, dag en nacht.Mijn broers die niet hsp zijn, hebben nooit ergens last van gehad. Hsp is volgens mij een extra handicap in z*on geval.

  5. heel mooi omschreven en echt de juiste beschrijving van onze problemen….er mee omgaan en loslaten is zo moeilijk ben 47 en leer het nu pasxxx

  6. Beste Marian,

    Ik heb een vriend die worstelt met een depressie en neemt hier medicatie voor in. Hij wilt hier vanaf.
    Mij trof het dat je op het laatst van je artikel zegt dat je op zoek gaat naar het verlangen onder het probleem.
    Wat is dan zijn verlangen onder die depressie? Want, inderdaad, al de aandacht gaat naar zijn probleem “de depressie”. Hij is ook geneigd om het allemaal op te geven. Hij gelooft niet meer in zijn genezing omdat het nu al zo’n 5 jaar duurt en en maar, volgens hem, een kleine verbetering is en regelmatig een terugval heeft en dan kan ik hem totaal niet “bereiken”…
    Vriendelijke groetjes
    Ria

    • @Ria, In familie-opstellingen word nog al eens duidelijk dat iemand die bv depressief is, eigenlijk de plaats/het leven van een ander leeft. Dit kunnen overleden kinderen (miskramen, abortus of zelfs niet geweten twee/meerlingen) zijn die er niet mogen zijn. Zoals bijvoorbeeld de overleden tante in het artikel. Op het moment dat dit kind haar of zijn eigen plek krijgt, komt er lucht en kan de opsteller zijn of haar eigen leven gaan leiden. Ik weet niet of dat hier speelt, maar het is het onderzoeken waard.

      Boektip: ‘Familieopstellingen met kinderen en jongeren’ van Ingrid Dijkstra. Zij vertelt ook over ADHD, PDD-nosh, verslaving, anorexia. Het is echt bizar wat je allemaal kan meenemen/leen voor een ander en daarbij dus niet aan je eigen leven toekomt.

      Er is ook een boek over het verloren-tweeling-syndroom. Ik ben even de titel kwijt. Het gaat over thema’s als je alleen voelen, buitenbeentje, je ruimte niet innemen, niet echt leven, etc. Je begon ooit met 2 (of zelfs meer) in de baarmoeder en ineens moet je alleen verder.

    • @Ria, wat lief van je dat je meedenkt voor je vriend. Jammer genoeg kan je hem niet echt helpen hierin. Hij zal in zichzelf moeten vinden wat de oorzaken zijn van zijn depressie. Het is ook mijn ervaring dat er verlangen zit onder een depressie… kan vanalles zijn: verlangen naar passie, levenslust, waarheid, erkenning, gezien worden, zachtheid… Als je depressief bent, heb je het een beetje opgegeven hé. Je bent dan je levenslust en kracht kwijt. Wat mij in eerste instantie geholpen heeft, is ‘zacht zijn voor mezelf, mezelf niet veroordelen omwille van die crisis bv.’. Bij mij was het ook een mengeling van trauma, negatieve ervaringen, hsp, en god weet welke karma-toestanden er nog meespeelden, maar uiteindelijk maakt de oorzaak niet zo heel veel uit, vind ik. Misschien dat je hem toch met één ding kan helpen: hem inderdaad niet veroordelen, vertrouwen in zijn kracht om oplossingen te vinden… groetjes

  7. Marian,

    Je Blog heeft mij geraakt. Op meerdere niveau’s. Vanuit mijn praktijk mag ik veel HSP-ers begeleiden. Zowel in gesprek als d.m.v. Opstellingen. Veel HSP-ers van de “oudere” generatie zijn vaak niet erkend door hun familiesysteem in het mogen voelen. Eigenlijk mag je dan al spreken over een trauma. Ze hebben het helemaal alleen mogen doen en ervaren. Doe daarbij de dagelijkse prikkels en er kan spraken zijn van traumata. De HSP-er is dan de uien- tulpenbol van de familie. Alle lagen worden extra ervaren.

    De nieuwe HSP-ers zie je vaak een rol als hoog sensitieve spiegel hebben waarbij ouders het bij het kind terugleggen. Je ziet dan ook steeds meer dat kindercoaches hun aandacht op de ouders vestigen. Wat wil het (HSP) kind je duidelijk maken?

    Mijn aanpak is altijd om eerst op zoek te gaan naar wat iemand als positief ervaart en dan inderdaad het verlangen goed uitgesproken te krijgen. Vanuit dit verlangen en met een positieve kijk hierop, kan de positieve energie (weer) stromen. Erkenning!

    Dank je wel.

  8. Iemand nog tips of handvatten hoe ik een meisje van 6 hierin het beste kan begeleiden? Toevallig van de week nog over gehad, dat het erg veel lijkt op PTSS…

    • Dag Heidi,
      Ik heb een vraag. Heeft je dochtertje de neiging om alles te willen waarnemen, horen, zien en veranderen of er een eigen mening over te hebben? Meelevend en invoelend? Nieuwsgierig naar de wereld om haar heen?

      Bij mezelf begin ik te ervaren dat mijn aandacht niet bij mezelf kunnen houden er boor zorgt dat ik me niet kan afsluiten. Het is ook hardstikke moeilijk om dat te doen als je constant voe lt hoe anderen bij elkaar energie halen en vragen. Voor mezelf heb ik gemerkt dat oordoppen dragen om het geluid rondom mij te temperen veel kan helpen om me af te sluiten.

      Je kan met haar misschien eens bekijken welke prikkels het hardst binnenkomem en hoe die op school even kunnen worden onderbroken. Oordoppen is mss moeilijk, maar mss kan een mp3 speler met voor haar leuke en rustige muziek wel helpen om even te pauzeren. Zeg maar wat. Er staat hier ergens op site ook een goed artikel met oefeningen waarvan ze er onopvallend enkele kan doen op school. En nog een laatste vraag. Is er de mogelijkheid om haar op school een bank alleen te geven? Ik vond hey altijd heerlijk alleen aan een bank. Lekker al een groot stuk van de dag een pak minder prikkels.

      Hopelijk vind je snel een handvat die haar kan helpen. En misscjien doe je het al maar vertrouw ook op haar eigen kracht hierin, mocht jij je hier zorgen in maken, dan maak je het haar onbewust moeilijker, maar dat weet je allicht als kindercoach.

      Liefs,
      Nele

      • @heidi, Dag Heidi, wat bij mij opkomt: Vertrouw in je dochter. Zij reikt de handvaten zelf aan. Als je haar voortdurend (met de beste bedoelingen) bejegend met koptelefoons, oefeningen, oordopjes, schermen… geef je haar dan vooral niet de indruk dat er iets mis is met haar? Isoleer je haar dan niet extra? Haar gewoon ontspannen liefdevol blijven omringen en vertrouwen in haar eigen oplossingen, niet panikeren als ze de balans kwijt is. groetjes

  9. Dit is voor mij heel herkenbaar…Nu heb ik een vraag, mijn dochtertje van 6 heeft hier heel erg veel last van. Ik probeer al met haar een lichtkoepel te visualiseren, aardingsoefeningen,voeten masseren,haar bevestigen, negatieve energie laten afvloeien door weg te blazen, ademhalingsoefeningen, bachremedie,niet overprikkelen, en zelf open en eerlijk te zijn (dus steeds zelf aan de slag zodat er geen onderbuikgevoelens sluimeren waarover dan ook). Zij heeft veel last van energieen in groepen, bijvoorbeeld in de klas en op school daar en het lijkt haar niet genoeg handvatten te geven…Ik zou heel graag nog andere tips horen als iemand die heeft…

      • @Ronald Osephius, Hoi Ronald kindercoach ben ik zelf 🙂 Binnen het gezin is er belans en rust…het gaat juist om situaties buiten het gezin met vele energien waar ik handvatten voor haar vraag…sowieso, dank je wel voor het meedenken

        • @Heidi, fijn dat het binnen het gezin zo in balans is. Ik begrijp je zoektocht.

          Ik mag natuurlijk nu gaan oppassen met mijn opmerking, alleen ik bedoel nog steeds hetzelfde. Wij coaches kunnen het beste ouders zijn voor onze kinderen.

          Echter als ik zo je vraagstelling zie en weet dat je als kindercoach en ouder er alles aan doet, zou ik ook eens kijken naar bijvoorbeeld een edelstenen therapeut (stenen kunnen goed beschermen). Als hanger kan deze dan meegenomen worden. Ik zou wel de therapeut met je dochter bezoeken.

          Zoals Nele schrijft werkt uit ervaring op school een geluiddempende koptelefoon ook erg goed. Tafeltje alleen en sommige scholen bieden zelfs een soort van scherm.

          Dat je dochter haar rust in de buitenwereld mag vinden

          Met inspirerende groet

          Ronald Osephius

    • @Heidi,
      Er zijn mensen die om dit soort redenen kiezen voor thuisonderwijs. En vaak is het dan een enorme opluchting voor kind/gezin om hun leven te kunnen inichten op een manier die echt aansluit bij hun behoeften ipv steeds te moeten aanpassen aan een systeem wat (zeker voor veel hsp-ers) verre van ideaal is.
      Mocht je daar iets in zien dan kun je er meer over lezen op http://www.thuisonderwijs.nl.

  10. Mooi geschreven. Helder.
    Het boek "drama begaafde kind" las ik ca. 20 jaar geleden al. Zeer aan te bevelen voor iedereen, wel of niet hooggevoelig.

  11. Beste Marian,

    Mooi geschreven.
    Afgelopen jaar PTSS opgelopen door een heftige gebeurtenis.
    Wat was/is dat pittig als NTK.

    Lieve groet,
    EL

  12. Wat een mooi artikel.
    Ik vraag me wel af door al die trauma’s die bijna iedereen wel in zijn/haar leven meemaakt, op welke manier dan ook, het niet the circle of life is. Immers als je geboren word heb je zelf je ouders gekozen vanwege je karma en heb je als mens altijd te maken met vorige levens. En als je dan bedenkt, als je in je volwassen leven erachter komt dat je kind HSP is en jij ook en je bijvoorbeeld nu pas leert om dergelijke trauma’s te verwerken, waar leidt dat dan naartoe voor je kind en haar kinderen?
    Als HSP volwassene, leer ik meer van mijn HSP kind dan ik ooit van mijn ouders heb geleerd.
    Zou dat dan betekenen dat er een wereld ontstaat op den duur van hspers, kristal en sterrekindjes die wel trauma’s meemaken, maar er heel anders mee omgaan, het direct verwerken omdat ze die mogelijkheid hebben geleerd?

    Dat zou nog s een mooie wereld zijn 🙂

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
vul je naam in