DELEN
hoogsensitieve personen en depressie

Overstimulatie kan tot depressie leiden

Sociaal psycholoog Elaine Aron en haar team beschrijft in een recent onderzoek een groep menselijke karaktertrekken die zij ‘hoogsensitiviteit’ noemt.

Haar onderzoek wijst erop dat nagenoeg 15-20% van de mensheid (en dit geldt ook voor het dierenrijk) zich zodanig heeft ontwikkeld dat zij opmerkelijk gevoeliger is voor hun omgeving dan anderen.

Het is niet zo dat deze ‘hoog-gevoelige mensen’ (HSP’s) met een bovennatuurlijk gehoor zijn begiftigd of met een zeer scherp gezichtsvermogen, maar het is veeleer zo dat zij zenuwsystemen en denkvermogens bezitten die toelaten dat er meer prikkels binnenkomen zonder dat zij automatisch en onbewust weg gefilterd worden en verder is het zo dat zij in het cognitieve proces dat daarop volgt de prikkels gedetailleerder in zich opnemen dan anderen.

Wat bedoelen we met ‘stimulatie’?

Stimulatie is een proces waarbij prikkels via alle zintuiglijke kanalen zoals beelden, klanken, geuren, trillingen en aanraking binnenkomen.

HSP’s reageren bijzonder sterk en bereiken snel hun natuurlijk tolerantieniveau bij harde, schelle of chaotische gebeurtenissen om hen heen.

Bij het omgaan hiermee kan dit type overstimulatie als een ‘technisch probleem’ behandeld worden door de intensiteit van het omgevingsgebeuren te verminderen of, wanneer dit mogelijk is, de ruimte te verlaten.

Er zijn vijf soorten van overstimulatie die tot depressie kunnen leiden:

(1) Het ontvangen van teveel chronisch prikkels uit de omgeving. 

Jammer genoeg is het ‘verlaten’ van een omgeving met teveel prikkels niet altijd mogelijk. Voor een gevoelig kind is het niet mogelijk uit een druk klaslokaal weg te gaan. Een werknemer kan zich niet altijd de luxe permitteren om een voor hem niet te verdragen werkplek te verlaten. Een liefhebbende, gevoelige moeder kan haar kinderen niet achterlaten wanneer zij teveel prikkels produceren. Voorbeelden bij dieren lieten zien dat wanneer een dier gelooft dat hij niet in staat is een voor hem kwellende omgeving te ontvluchten hij een ‘aangeleerde hulpeloosheid’ gaat vertonen en wanhopig en depressief wordt (Seligman, 1967).Voor iedereen is overstimulatie een onplezierige, afkeer oproepende ervaring. HSP’s die chronisch teveel prikkels krijgen en zich niet in staat voelen hun omgeving te beïnvloeden, hebben een hoger risico om gevoelens van hulpeloosheid, wanhoop….en tenslotte depressie te ontwikkelen.

(2) Stimulatie in het lichaam 

HSP’s zijn erg ontvankelijk voor informatie en signalen vanuit hun lichaam. Lichamelijke gevoelens van honger, dorst, oververhitting, fysieke vermoeidheid, onvoldoende rust… bij hen staan ze veel meer op de voorgrond en zijn duidelijker aanwezig. Als gevolg hiervan worden HSP’s soms overbezorgd voor hun gezondheid of zwakte en velen doen een dringend beroep op hun omgeving om aandacht en hulp. Dit verhoogd gewaarzijn van hun menselijke kwetsbaarheid kan bijdragen aan gevoelens van bezorgdheid en een gevoel van kwetsbaarheid dat weer bijdraagt aan de groei van depressieve gevoelens.

(3) Een rijk en stimulerend innerlijk leven

 gevoelens

Een andere groep van stimuli ontstaat in de vorm van fantasieën, dromen en innerlijke reflecties…voor dit alles, samen met angstige, kritische of magische gedachten die op de achtergrond rondzwerven of het dagelijks bewustzijn doorkruisen, zijn de meeste HSP’s ontvankelijker, ze zijn voor hen geloofwaardiger en belangrijker. Deze gedetailleerde kennis over het ontstaan van eventuele angsten wordt geaccepteerd om voorbereid te zijn en mogelijke problemen af te wenden… maar men kan hier gemakkelijk door overspoeld worden en dit draagt bij aan gevoelens van zwakheid en niet adequaat handelen en leidt naar hulpeloosheid, wanhoop en depressie.

(4) overprikkeling in de relationele sfeer

Andere menselijke wezens die in de buurt zijn, worden als zeer prikkelend ervaren! Alle menselijke wezens laten voortdurend hun emotionele geladenheid aan elkaar zien door middel van de klank van de stem, gebaren en oogcontact. Het is een natuurlijke menselijke eigenschap om op empathische manier op deze signalen te reageren…om degenen om ons heen te begrijpen en om ons met hen te ‘verbinden’. HSP’s met hun makkelijk doorlaatbare grenzen voor prikkels en hun manier om gedetailleerde cognitieve kennis op te nemen, zijn, bewust of onbewust, bekwame opmerkers van interpersoonlijke signalen.Als gevolg hiervan worden zij dikwijls zonder dat zij het weten door elkaar geschud en gevangen gezet door de emoties van de mensen om hen heen…of zelfs door de benarde situatie van mensen op het nieuws of in verzonnen voorstellingen. Zij kunnen deze resonanties als zeer sterk ervaren.

Als een HSP zich in de dichte nabijheid van een depressief of mentaal niet gezond persoon bevindt of in een depressieve omgeving, kunnen zij het erg moeilijk vinden om ook zelf niet depressief te worden.

(5) Chemisch gerelateerde depressieve reacties

Omdat HSP’s erg afgestemd zijn op hun lichaam merken zij de fysieke veranderingen die ontstaan als reactie op zeer kleine hoeveelheden verontreinigende stoffen uit hun omgeving of op zeer lage doseringen van hun medicatie op.

Bijkomende gevolgen die voor anderen minimaal zijn, kunnen bij gevoelige personen zeer sterk aanwezig zijn.

Bepaalde medicijnen kunnen als bijwerking depressies geven.

Medicijnen tegen hoge bloeddruk en een te hoog cholesterolgehalte kunnen soms depressieve symptomen veroorzaken, zo kunnen ook medicijnen bij hartfalen dit veroorzaken, omdat deze medicijnen net zo goed de hersenen als de rest van het lichaam beïnvloeden.

Orale anticonceptiemiddelen en hormoonvervangers kunnen de gemoedsgesteldheid ook beïnvloeden.

Drugs tegen angsten en stemmingsstabilisatoren die bedoeld zijn om angsten te reduceren dragen ook als neveneffect het risico tot depressie in zich.

Sterke middelen tegen acne staan er ook om bekend dat zij bij sommige mensen depressies kunnen veroorzaken.

Een vicieuze cirkel…

Opeenstapeling van deze factoren kunnen voor bepaalde HSP’s een ‘volmaakte storm’ vormen. Gevoeligheid voor hun eigen reacties leiden tot gevoelens van kwetsbaarheid die op hun beurt  die persoon ervan overtuigen dat zij hun omgeving niet kunnen veranderen of beïnvloeden.

Het waarnemen van angsten draagt ook bij tot het gevoel van hulpeloosheid, hopeloosheid die tot depressie leidt.

Het scherp aanvoelen van depressie of vrees van anderen in hun omgeving kan aan de somberheid van hun visie bijdragen.

Gevoelens die hen bekrachtigen, helpen…

Gelukkig hebben studies ook aangetoond dat gevoeligheid naar twee kanten toe werkt.

Gevoelige personen zijn ook bijzonder goed in staat om blij te zijn met aangename prikkels en vinden machtig veel baat bij liefde, hulp en belangstelling van mensen rondom hen.

HSP’s hebben zijn vaak snel geholpen met psychotherapeutische ondersteuning die hen helpt hun waarnemen weer aan te passen aan een gelijkmatig, gedetailleerd maar positiever en zichzelf bekrachtigend perspectief op hun eigen positie, en effectiever meester te worden over hun mogelijkheden, hun potentieel en hun omgeving.

Hoog sensitiviteit maakt deel uit van het normale spectrum van het menselijk reactievermogen. Het brengt gaven met zich mee als opmerkzaamheid, intuïtie, gewaarzijn en empathie voor anderen… kwaliteiten die voor de maatschappij van onschatbare waarde zijn.

Wanneer depressie bij HSP’s niet onderzocht en behandeld wordt, beroofd dit ons allemaal van de weldaden van hun speciale gaven.

Als jijzelf of iemand om wie je geeft hoog sensitief is en worstelt met depressiviteit, is het tijd om hier iets aan te doen… en een hand uit te steken voor hulp en steun.

~~~~

Susan Meindl, MA, is een gecertificeerd psycholoog met een privé praktijk in Montreal, Canada. Ze heeft speciale belangstelling in Hoog Sensitieve mensen en gebruikt een Jungiaanse benadering met psychodynamische psychotherapie

Relevante Links:

32 REACTIES

  1. Heel veel herkenning en ik zou hier zelf nog elektromagnetisme aan toe willen voegen. Pas op met magnetische sieraden die je energie zouden geven. Magnetisme kan door de hersenen als stress ervaren worden, waardoor je een voortdurend gevoel van spanning ervaart en niet tot rust komt maar steeds meer overprikkeld raakt.

  2. Hsp'ers hebben baat bij veel rust, gezond eten, extra vitamine's, idd de b's, maar ook magnesiu m, verder heb ik baat bij homeopathie en heeft haptotherapie mij geholpen in tijden van sterke onbalans. En vergis je niet in de hoeveelheid trauma's die wij oplopen, door onze gevoeligheid. Deze trauma's worden in het lichaam opgeslagen. Emdr kan uitkomst bieden, echter niet klikjes in de oren of vingers voor de ogen. In mijn opleiding doen we het met tikjes op de bovenbenen. Scherm jezelf verder goed af, blijf in je eigen energie en reinig jezelf energetisch.

  3. Wat een herkenning, zeg, pfff, fijn dat hier artikelen over zijn. Weerstand om naar artsen te gaan is ook omdát HSP, Spiritualiteit, hoe je het wilt noemen, door velen niet of nauwelijks serieus genomen wordt. Dan beland je dus al snel in het alternatieve circuit. Maar ook dat kost geld. Gelukkig zijn er wel steeds meer alternatieve therapeuten (althans, heb ik het idee) die gelukkig nog fatsoenlijke prijzen voor hun diensten vragen. Dan hebben overbelaste HSP-ers die thuis zitten en een laag inkomen hebben tenminste ook nog een lichtje aan het einde van die gekke gevoelstunnel 😉 .

    Dank je Jeanne, voor je vertaling en dank voor dit artikel 🙂 .

    Liefs, Susanne

  4. Hallo allemaal 🙂
    Ik lees even mee….Ben zelf ook HSP en gelukkig nu aardig in balance aan het komen. Ook genoeg op medicatie gebied meegemaakt. Nu gelukkig helemaal niks meer….behalve dat ik af en toe nog blow.
    Wat mij ook geholpen heeft is de : mir methode.
    Je resett als het ware je lichaam..:-)

    Wie weet hebben jullie er baat bij!

    Liefs Alex 😀

    • @alex,

      Dank je voor je tip, Alex! De MIR-Methode, resetten van je lichaam, hmm, kan ik goed gebruiken, met al die overbodige troep-energie. ‘k Ga eens kijken of dat inderdaad wat is. Dus dank! 🙂

      Liefs, Susanne

  5. Ik ben blij te lezen dat HSP nu ook een wetenschappelijk aantoonbare verklaring heeft gekregen.

    Maar naast de fysieke problematiek is er ook de energetische kant.

    HSP-ers ervaren zoveel druk in hun lichaam dat de reguliere benadering faalt of verbetering vrijlang op zich moet laten wachten.

    Er is bij velen ook een schaamte aspect.
    Die groep heeft ook last van woede aanvallen die slecht zijn te beheersen en waaruit veel schaamte voortkomt.
    HSP kinderen hebben die woede aanvallen zeer frequent.

    Die woede aanvallen komen door de innerlijke druk die dan een weg naar buiten zoekt.
    Gelukkig zijn er velen die begrijpen dat dit een lichaamseigen systeem is om ziekte (stress gerelateerde aandoeningen) te voorkomen.

    Hoe kom je hieruit?

    Zelf werk ik regelmatig met HSP-ers, kinderen en volwassenen.

    Voor kinderen geldt dat zodra we ze kunnen uitleggen wat er met ze gebeurd en ze dit snappen we vrij snel een situatie kunnen laten ontstaan waarbij het kind de”energetische macht” over de prikkels in handen krijgt.
    (simpel gezegd laten we het kind een eigen veilige plek maken waarvan alleen het kind de sleutel heeft en bepaald wat er wel en niet in mag)
    Zodra ze groter zijn, soms al vanaf een jaar of 8 tot 10, leren we hen hoe ze er mee omgaan, waarom het gebeurd en worden de “antennes” die de prikkels opvangen vertikaal gezet zodat er veel minder binnen komt.

    Voor volwassenen geldt dat we hen direct in contact brengen met het innerlijk, de ziel, en hun spiritualiteit.
    Vanuit het begrijpen wat een HSP-er is, een hoog sensitief persoon doordat deze persoon zeer spiritueel is, vallen veel vragen weg omdat de persoon in contact komt met zichzelf zonder de invloed van buitenaf.

    Maar vooraf aan deze aanpak is erg belangrijk dat de HSP-er eerst behandeld wordt voor het opgeslagen deel aan prikkels dat vast zit in het lichaam en als “magneet” werkt op de dagelijkse zaken.
    Die “magneet” veroorzaakt onrust en angst voor nieuwe prikkels omdat het lichaam niet veel meer kan opslaan.

    Voor HSP-ers die energetisch verlichting willen kan ik een website aanraden waar een sjamaan zijn gave gratis ter beschikking stelt.

    https://www.facebook.com/sjamaanrien

    • @Marjan, Helaas staat HSP niet in de nieuwe DSM, niet dat ik daar nou zo dol op ben dat dat boek bestaat, maar veel behandelaars houden daar toch wel erg aan vast. Dank voor je link, ga eens kijken.

    • @Marjan,

      Hoi Marjan,

      Superbedankt voor jouw schrijven/reactie! Heb ik veel aan! En ik ga ook eens kijken naar jouw tip over een sjamaan. Dank je wel voor jouw waardevolle info! 🙂

      Liefs, Susanne

  6. Ik ben ook een hsp’er. En helaas nu met diagnose ptss. Dus xtra last en belast met overprikkeling. Medicatie werkt averechts… ik reageer te sterk en r. rebound. Behandeling, emdr lukt niet. Mijn lichaam is geblokkeerd. Wat nu? Reguliere behandeling slaat niet aan. Wat zijn mogelijkheden voor mij als hsp’er??

    • @fleur, herkenning, ik ook ptss oa, maar diagnoses kan ik tegenwoordig niks meer mee. De behandelingen binnen de reguliere geneeskunde richten zich op hét probleem, dé diagnose en van daaruit zijn er soort van protocollen. Die weken soms wel, maar veel vaker niet en hoe komt dat? Omdat je als mens als geheel behandeld moet worden en niet je diagnose. Medicatie onderdrukt veelal of geeft zoveel bijwerkingen dat kwaliteit van leven ver te zoeken is. Binnen het alternatieve circuit is veel mogelijk, het is even kijken wat bij je past, wat goed voelt. Zoek een erkend alt ther en vaak krijg je dan ook nog deels vergoed door ziekenfonds

      • Bedankt voor je reactie. Het alternatieve circuit heeft sowieso mijn voorkeur. Weet alleen niet waar ik met de ptss terecht kan. Ik zal dit nader gaan onderzoeken.

        • @fleur, typ maar eens ‘alternatieve behandeling ptss’ bijv. 🙂 Weet dat alles verband houdt met elkaar. Voor toevoeging van supplementen zou ik wel contact leggen met een alternatief arts/therapeut, er zijn er die dit goed kunnen testen en dit is anders dan een regulier bloedonderzoek.

  7. heel interessant. Heb nu veel antwoorden die m*n puzzel compleet maken. Psyc. had het altijd erover dat de thermostaat bij mij te gevoelig was afgesteld, maar heb dit nooit in verband gebracht met hsp. dank

  8. Wederom herkenning, ik heb veel reguliere medicatie geslikt ivm een vermeende bipolaire stoornis, dit hielp niks en veel last van bijwerkingen. Nu weet ik dat het door mijn hsp komt en mbv alternatieven ben ik nu in balans. Het zou mooi zijn als de reguliere geneeskunde hier meer open voor staat.

    • Herkenning, helemaal mee eens. Ben wel benieuwd naar de “alternatieven”. Hoeveel kunstenaars hebben ook het etiket bipolariteit opgeplakt gekregen (O.a. Vincent van Gogh). Hoop dat het eindelijk eens gaat doordringen tot de reguliere geneeskunde. @els,

      • @priscilla, De farmaceutische industrie doet flink z’n best alternatieve kijk en behandeling onder tafel te houden. zie ook manischdepressiefalternatief.bbforum.nl

    • @els,
      Idem, herkenning. 5 soorten ‘stemmingsstabilisator’ geslikt, veel bijwerkingen gehad. Had betere tijden al was het zwaar in de periodes zonder medicatie. Nu met alternatieve middelen/behandelingen beter resultaat. Maar wel duur.. De GGZ moet om.

      • @Caro, Maar hoe krijgen we de GGZ om…. dat is enorm taai heb ik gemerkt. En het kostenplaatje mbt alternatieven is iets dat veel mensen toch weerhoudt helaas. Toch ben ik nu goedkoper uit voor de zorgverzekeraar, slik geen medicatie, geen bijwerkingen waarvoor medicatie moet slikken en alternatieve worden maar deels vergoed… krom dus, ik bespaar, maar ben wel zelf kosten kwijt. Nu ook bijv mijn complete gebit er uit als gevolg van medicatie, wel eigen bijdrage én eigen risico, niemand betaald dit terwijl het gevolg is van die medicijnen…. zucht

        • @els,
          Betaal zelf zo’n 40 euri per maand aan kruiden en 1/4 van de consulten, terwijl bijv. seroquel voor de verzekering veel duurder was een paar jaar geleden.
          En jaren div. specialisten en medicatie als gevolg van bijwerkingen van 2 jr. lithium.
          Jeetje, je gebit.. dat is heftig zeg, als je nog niet oud bent.
          Sprak iemand van Soteria, die had overleg gehad met ziektekostenverzekeringen en 1 directeur was het op zich met het soteria-gedachtengoed eens en zei; ‘misschien dat er iets kan veranderen als alle huidige psychiaters met pensioen zijn’ Nou, als we daarop moeten wachten…

  9. herkenning en waarschuwing…heb het al eerder meegemaakt en ben nu heel hard aan het werk om het niet weer te laten gebeuren. Het aanvoelen van mijn grenzen is zo broodnodig, maar dan ook er naar handelen is nog lastig, maar niet onmogelijk 🙂

  10. “HSP’s die chronisch teveel prikkels krijgen en zich niet in staat voelen hun omgeving te beïnvloeden, hebben een hoger risico om gevoelens van hulpeloosheid, wanhoop….en tenslotte depressie te ontwikkelen”.

    Ik zat gisteren in het zonnetje en op een gegeven moment voelde ik de zonnestralen prikkelen, ik kon naar binnen gaan en het zonnetje verlaten of me insmeren met zonnecreme.

    Dit bracht mij op het idee om een anti-prikkelingscreme voor HSPers te gaan ontwikkelen.

    Wordt vervolgd.

    Als HSPer krijg je enkel de mogelijkheid aangeboden om dat in jezelf te gaan ontdekken/herontdekken waar het altijd stil/rustig/onbewegelijk is ondanks wat er in die buitenwereld en je lichaam plaatsvind.

    • @Aart, Ja, en het is ook echt HSP om zelf te gaan experimenteren met middeltjes. Ikzelf doe onderzoek naar natuurlijke voeding ed in relatie tot regeneratie cellen, alsmede binnen het holistische spectrum. Rauwe kokosboter/olie is perfect voor de huid (ook in de zon), het haar en voeding. Drie in een, lekker en makkelijk en herstelt op celniveau. Eventueel kun je ook esotherisch olie eraan toevoegen, maar dit is in principe niet nodig. Ook goede olijfolie heeft hetzelfde effect, maar de werking is iets minder en het geurt niet zo lekker.

      Verder, nog niet echt bekend, is er een relatie tussen HMS (hypermobiliteitsyndroom)en HSP. Ook in relatie tot de soms vreemde reacties op medicijnen en verdovingen.

      • @cora, In reactie op het artikel: ik zie ook in mijn commentaar dat ik vooral typetje 4 ben haha, relaties. Altijd onderzoek naar en signalering van de relatie tussen allerlei levensaspecten/processen. In de relationele sferen, dus het wezenlijk contact met anderen: het signaleren/onderzoeken van sociaal gedrag en andere interpersoonlijke reacties, mn op energieniveau en ook mijn zelfreflectie daarop. Bescherming van mijn Ei en de kaders hanteren in onderzoek is iig voor mij van algemeen levensbelang.

  11. Zo fijn om eindelijk eens wat over mijzelf te lezen…..:-D

    Thanks! Er wordt me steeds meer duidelijk.

    Liefs Alex ♥

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
vul je naam in