highly-sensitive-person

Ik ben een hoog sensitief persoon

Op de dag van vandaag kan ik dit zeggen zonder me te schamen of me schrap te zetten voor woeste aanval van ‘rollende ogen’ of valse opmerkingen van mensen om me heen. Dat is echter niet altijd zo geweest.

Gevoeligheid, emotioneel of anders, is niet bepaald een nieuw begrip in deze wereld. Het was ook niet nieuw toen onderzoekspsycholoog Elaine Aron in 1996 een boek publiceerde “Hoog sensitieve personen”(link) Wat Arons boek wel deed was een nieuw licht laten schijnen op een karaktereigenschap die op veel mensen invloed heeft. Ze vroeg om gevoeligheid als een inherente natuurwetenschappelijke eigenschap te overwegen in plaats van een pathologische.

Hoewel er inmiddels vijftien jaar verstreken zijn, en het boek voor diepgaande, persoonlijke  inzichten heeft gezorgd bij honderdduizenden mensen, resteert een flinke dosis scepticisme jegens gevoeligheid als karaktertrek. Het is interessant dat een deel van deze twijfel komt van mensen die zelf hoog sensitief zijn. Dit scepticisme kan toegeschreven worden aan de bredere trend in onze samenleving om veel persoonlijke eigenschappen in een medisch of pathologisch kader te plaatsen, waar deze eerder onder de noemer ‘normaal menselijk gedrag’ vielen.

 Wat is nu precies een HSP?

Het onderzoek van Dr. Aron suggereert dat ongeveer 15 tot 20% van de bevolking voldoet aan de beschrijving van een hoog gevoelig persoon. Haar definitie van een HSP is een persoon waarbij de hersenen en het centraal zenuwstelsel zo bedraad zijn dat ze meer bewust zijn en meer afgestemd zijn op zichzelf, op andere mensen en op hun omgeving. Dit heeft tot resultaat dat een hoog sensitief persoon makkelijker gestimuleerd en ‘getriggerd  wordt door zijn of haar omgeving en daardoor ook, gemakkelijker dan andere mensen, overprikkeld raakt. Deze gevoeligheid is een aangeboren karaktereigenschap die onderzoekers, interessant genoeg, ook hebben gezien in dierenpopulaties variërend van herten tot octopussen.hsp mensenNatuurlijk, als mensen de term hoog sensitief horen, komt meteen het beeld naar boven van het stereotype ‘fragiel bloemetje’ dat veel te kieskeurig is, moeilijk mee om valt te gaan en zich bij het minste of geringste gekwetst voelt. Hoewel deze vorm van gevoeligheid zeker een deel KAN zijn van HSP, is dat niet wat de karaktertrek definieert. Hoge sensitiviteit varieert aanzienlijk van persoon tot persoon en uit zich op vele manieren. Ja, makkelijk gekwetst worden kan een deel van het plaatje vormen. Maar er is veel meer. HSPs zijn vaak gevoelig voor pijn en reageren op veel lagere doseringen van medicijnen dan de meeste mensen. Ze hebben de neiging sneller te schrikken en worden over overweldigd door luide, zintuiglijke input. Ze zijn voorzichtig en gewetensvol. Ze raken makkelijk gestrest door veranderingen en functioneren niet goed in situaties waarin ze veel dingen tegelijk moeten doen of waarin ze zich bekeken voelen. Ze worden vaak negatief beïnvloed door lawaai, sterke geuren of helder licht. Ze zijn eerder coöperatief dan competitief. Velen zijn empatisch en pikken vaak de stemming van anderen op. Een behoorlijk aantal is begiftigd met een reeks paranormale gaven. Bijna allemaal vertrouwen ze hevig op hun intuïtie, zowel om te leren als om zich staande te houden in het leven. Zelfs als ze zich op de buitenwereld oriënteren, hebben ze neiging om beschouwend te zijn. Ze hebben een rijke fantasie en hebben lange periodes tijd voor zichzelf nodig om op te laden. HSPs voelen zich buiten proportie aangetrokken tot kunst en muziek en worden makkelijk tot tranen geroerd door uitingen van schoonheid en intensiteit, alsook door beelden van verschrikkingen en geweld.

Als je jezelf, of iemand anders in deze beschrijving herkend, kun je overwegen een zelftest voor gevoeligheid te doen op deze website

Wat is een Hoog Gevoelige Persoon niet?

Een HSP is niet, per definitie, introvert. Hoewel de karaktereigenschap een sterk verband heeft met introvert zijn, is naar schatting 30% van de HSPs extravert.

Een HSP is geen verlegen persoon. Verlegenheid wordt breed gezien en geaccepteerd als een resultaat van zelfperceptie. Typerend is een gebrek aan zelfvertrouwen, een irrationeel negatieve zelfevaluatie, en slechte zorg voor zichzelf. Mensen worden niet verlegen geboren en psychologen hebben vastgesteld dat er voor de leeftijd van 12 tot 18 maanden geen gevoel voor eigenwaarde is. Als zodanig kun je niet verlegen geboren worden.

Een HSP heeft geen sociale angststoornis. Een angststoornis is een mentale/emotionele stoornis die vaak het resultaat is van een emotioneel trauma of een huidige conditie die het omgaan met sociale situaties moeilijk maakt voor die persoon.  Een angststoornis draait om angsten, terwijl het bij een HSP relateert aan de hoeveel prikkels aan het centraal zenuwstelsel. Er moet wel gewezen worden op het feit dat, omdat HSPs de neiging hebben om door de introvertheid sociale prikkels negatief te internaliseren, ze eerder te maken krijgen met situaties die kunnen leiden tot het ontwikkelen van een angststoornis.

Een HSP is niet, per definitie, neurotisch. Dit is misschien wel het moeilijkst uit te leggen aspect van de HSP karaktereigenschap, omdat het woord ‘neurotisch’ direct gekoppeld wordt aan stoornissen aan het centraal zenuwstelsel en hoog sensitief zijn wordt ook gerelateerd aan het centraal zenuwstelsel. We moeten in ons achterhoofd houden hoe we neurosen definiëren: een niet psychotische mentale aandoening die gevoelens van angst en ongemak triggert en vaak resulteert in beperkt functioneren. Een manier om het onderscheid te kunnen maken is weten dat neurosen zich concentreren rond pathologische reacties en dat gevoeligheid zich uit in normale, gezonde (ofschoon soms extreme) reacties.

Een HSP is geen persoon met Asperger (voorheen het syndroom van Asperger). Hoewel er een overlap is in de diagnostische criteria voor Asperger (een vorm van hoogfunctionerend autisme) en de omschrijving van Hoog Sensitief, is het niet hetzelfde. Een HSP kan Asperger hebben, maar een HSP zijn hoeft niet te betekenen dat je de stoornis hebt. Ook een persoon die Asperger heeft, hoeft niet automatisch een HSP te zijn. Hoewel het soms moeilijk is om op korte termijn het onderscheid te maken, geeft Dr. Aron aan dat zelfs milde vormen van Asperger in basis een vorm zijn van een pervasieve ontwikkelingsstoornis die zich simpelweg niet uit in de meerderheid van HSPs. Tegelijkertijd wordt gevoeligheid voor zintuiglijke stimulatie of een gevoelige sensorische informatieverwerking, nooit genoemd in de diagnostische criteria voor eender welke stoornis in het autisme spectrum, inclusief Asperger.

Is niet iedereen gevoelig?

Het belangrijkste onderscheid dat hier gemaakt moet worden vormt zich rond ‘gedrag’ versus ‘fysiologische karaktereigenschap’. Ik ben het er helemaal mee eens dat iemand ervoor kan kiezen om op een gevoelige manier te reageren. Strikt genomen kan hierdoor het antwoord op bovenstaande vraag “ja” zijn. Het grote verschil is dat een HSP geen keuze heeft. Vergelijk het maar middels deze metafoor: Of ze de zon nu fijn vinden of niet, sommige mensen kunnen in de zomer een hele dag buiten werken, het enige dat ze krijgen is een bruin kleurtje. Andere mensen, die misschien dolgraag in de zon zijn, verbranden als ze een uurtje buiten zitten. HSPs gedragen zich op een bepaalde manier, omdat hun hersenen zijn aangelegd om zo te functioneren.

Het is extra belangrijk om dit te weten als je de interactie met een HSP wilt begrijpen. Veel samenlevingen waarderen gevoeligheid niet, omdat we in een competitieve, egoïstische maatschappij leven, zeker in de westerse cultuur. Wat je perceptie met betrekking tot gevoeligheid ook mag zijn, houdt in je achterhoofd dat het onzinnig is om een HSP te vertellen dat hij of zij een dikkere huid moet ontwikkelen, of zich ergens overheen moeten zetten. Ze kunnen de manier waarop hun centraal zenuwstelsel reageert net zo min veranderen als jij de kleur van je ogen of de grootte van je voeten.

Synchroniteiten; mijn eigen verlichting

Zelf een HSP zijnde, bestudeer en incorporeer ik de karaktertrek al bijna 15 jaar in mijn leven en de keuzes die ik maak. Ik kwam per toeval achter mijn gevoeligheid. Natuurlijk was ik me er altijd al van bewust dat ik een beetje anders was, maar ik worstelde met precies aanwijzen waar het hem dan in zat.

Op een dag was ik het reisgedeelte van de lokale boekhandel aan het doorzoeken. Op een zeker moment had ik moeite met het pakken van een reisgids van Ierland, omdat iemand een boek bovenop had gelegd, waardoor de reisgids klemde. Het ergerlijke boek was geen reisgids, maar een exemplaar van “de hoog sensitieve persoon’ die iemand had achter gelaten.

Ik was van plan het boek weg te leggen, maar iets op de kaft trok mijn aandacht. Toen vond ik een zelftest in het boek, waar ik bijna 100% bevestigend op antwoordde. Hoewel ik me er een beetje ongemakkelijk onder voelde – een man zijnde, wonende in Texas “waar mannen echte mannen zijn” die een boek koopt over gevoelig zijn – kocht ik het boek. Hierop volgden, hoofdstuk na hoofdstuk lezende, vele ‘aha-momenten’. Ik realiseerde me dat mijn niet synchroon voelen met mijn omgeving een naam had. En dat de oorzaak geen ziekte of stoornis was.

Sindsdien heb ik veel tijd besteed met het bestuderen van de karaktereigenschap en in het informeren van anderen. Het maakte een groot verschil in mijn leven toen ik dit deel van mijn persoonlijke puzzel leerde begrijpen en ik veel mensen opgelucht heb zien ademhalen en een hernieuwd doel en zingeving zien vinden vanuit het begrip dat er niets ‘mis’ is met hen, ze zijn alleen maar hoog sensitief.

En misschien ben jij dat ook wel?

 Over Peter Messerschmidt

Peter Messerschmidt is schrijver, strandjutter, zeldzame postzegel handelaar en eeuwige zoeker. Hij woont in Port Townsend, Washington met de grote liefde van zijn leven en drie poezenkinderen. Als hij niet over het strand struint of over het internet, verzorgd hij groepen (online en offline) en retraites voor HSPs, en schrijft “HSP Notes” het oudste HSP-specifieke blog op het web, hspnotes.blogspot.com

Links: 

5 REACTIES

  1. Het maakte een groot verschil in mijn leven toen ik dit deel van mijn persoonlijke puzzel leerde begrijpen en ik veel mensen opgelucht heb zien ademhalen en een hernieuwd doel en zingeving zien vinden vanuit het begrip dat er niets ‘mis’ is met hen, ze zijn alleen maar hoog sensitief.

    Nou of het alleen maar hoogsensitief is, vraag ik mij af.

    Dat het voor HSP-ers geen zin heeft om een dikkere oliefantenhuid te ontwikkelen, is wel duidelijk.
    Echter veel van de hierboven genoemde perikelen, waar HSP-ers last van kunnen hebben is volgens mij gewoon ego. Schaamte, angst, overgevoeligheid, snel geïrriteerd, kwetsbaarheid, snel beledigd. Overgevoeligheid voor prikkels, voor licht, voor geluid, voor emoties, allergisch voor menselijke gedragingen. Het is niets anders dan last hebben van je ego. Hierdoor is de grens tussen overgevoeligheid en hooggevoeligheid nogal dunnetjes. Overgevoeligheid is niet hetzelfde als hooggevoeligheid.

    Of het nu overgevoeligheid is of hooggevoeligheid, volgens mij heeft het allemaal te maken met chakras.
    Bij hooggevoeligheid functioneren de chakras naar behoren. Bij overgevoeligheid staan de chakras te ver open of zijn ze te actief.
    Bij ongevoeligheid (hardheid) zijn ze gesloten, dan wel geblokkeerd.

    Ben je dus ongevoelig/overgevoelig/hooggevoelig voor iets, dan duiken er 2 belangrijke vragen op. Welke rol speelt mijn ego, en welk chakra is er uit balans?

  2. “Deze gevoeligheid is een aangeboren karaktereigenschap”

    Ik ben een BHsper.

    Ik heb daar zelf nooit problemen mee gehad, het BHsp zijn doet me niets, ik word er niet warm, koud of wat dan ook van, ik merk enkel gewoon ieder BH in mijn omgeving op.

    Ik wil er niets mee, ik doe er niets mee, ik vind er niets van, de aandacht gaat er simpelweg even naar uit.

    Zo van; oh daar is een BH.

    Waar ik wel last van had waren die rollende ogen of valse opmerkingen van mensen.

    Maar ik weet nu dat ik niets mankeer en dat het niet aan mij ligt.

    Ik ben blij dat dat eruit is zeg.

    Voel me nou net een homosexueel uit de kast.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
vul je naam in