uil

Ouders van hoogbegaafde kinderen staan te boek als lastige ouders. Ze vragen om meer of ander leermateriaal voor hun kinderen, ze willen speciale aandacht voor vermeende talenten van hun kind en begrijpen niet dat school niet direct aan al deze wensen tegemoet kan komen.

Fokke en sukke hoogbegaafde baby Kleuters met een ontwikkelingsvoorsprong

De situatie wordt nog gecompliceerder als je als leerkracht of schoolleider twijfelt over de capaciteiten van het kind, de sociale ontwikkeling of de aanpak die de ouders voorstellen. Het is geen ondenkbare situatie dat ouders twijfelen aan het welzijn van hun kind en de oorzaak zoeken in een hoge intelligentie, terwijl jij als leerkracht of schooldirecteur het kind ervaart als het zonnetje in de klas, de vriendelijke meegaande jongen die het in de groep uitstekend doet of het etterbakje dat vooral gebaat zal zijn bij een strakkere hand van zijn ouders.

Wat kun je in die gevallen doen? 
Hoe ga je om met ouders van hoogbegaafde leerlingen, (vermeende) hoogintelligente kinderen?

Allereerst is het goed om je te realiseren dat het beeld dat ouders en school van een kind hebben, sterk uiteen kan lopen. Hiervoor zijn twee verklaringen.

  1. Er is een wezenlijk verschil tussen school en thuis, met name wat betreft de doelstellingen, taken, situaties en beperkingen. Scholen richten zich in de eerste plaats op schoolprestaties, op cognitieve ontwikkeling, en pas in de tweede plaats op sociale ontwikkeling. In de thuissituatie is dit net andersom. Daar ligt de nadruk in de eerste plaats op de sociaal emotionele ontwikkeling en pas in de tweede plaats op schoolprestaties. Hierdoor is het voorstelbaar dat de problemen die zich uiten in de sociaal emotionele ontwikkeling zoals gedragsveranderingen (buikpijn, slecht kunnen slapen, agressief of juist teruggetrokken gedrag) of psychische of somatische klachten in een eerder stadium thuis gezien worden dan op school. Het feit dat school en ouders een ander beeld van het kind hebben, komt dus niet omdat één van beide het verkeerd ziet maar omdat school en ouders iets anders zien.
  2. Het is heel gebruikelijk dat de eerste signalen dat het kind niet lekker in zijn vel zit op school, er thuis uitkomen. Thuis is voor een kind de veiligste plek. Het is de plaats waar het zichzelf kan zijn en zich niet hoeft aan te passen aan leeftijdsgenootjes. In zo’n veilige omgeving is het voor een kind veel gemakkelijker om gevoelens van onvrede, boosheid of verdriet te laten merken. Thuis is het ook veel makkelijker om te laten merken dat je buikpijn hebt. Bovendien kan een signaal van “niet lekker in je vel zitten” zoals slecht slapen alleen thuis zichtbaar worden. Op school kan je in dat laatste geval hooguit opmerken dat het kind minder fit is.

Maar goed, dan komt een ouder bij je en spreekt het vermoeden van hoogbegaafdheid uit. Ondanks het feit dat jij je realiseert dat jouw beeld van het kind en dat van de ouders sterk uiteen kunnen lopen, heb je zo je twijfels over de hoge intelligentie van dit kind. Hieronder een aantal tips om hiermee om te gaan.

Neem de ouders serieus. Over het algemeen stappen ouders niet direct naar school toe zodra zij een verandering in het gedrag van hun kind zien. Als het gedrag thuis verandert, bijvoorbeeld omdat het kind depressief, agressief of teruggetrokken gedrag gaat vertonen, zullen ouders op zoek gaan naar een oorzaak. Ze struinen het Internet af, gaan te rade bij vrienden en kennissen en lezen boeken over problemen die lijken op de problemen die zij met hun kind ervaren. Daarbij stuiten ze soms op het label hoogbegaafdheid. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, is dit een label dat ouders over het algemeen niet snel op hun eigen kind zullen plakken. Hoogbegaafdheid of hoge intelligentie klinkt toch een beetje als “beter zijn dan een ander”. En daar houden wij in Nederland niet van. Ouders die naar de leerkracht toestappen omdat zij vermoeden dat hun kind hoogbegaafd is doen dit over het algemeen alleen omdat er zich serieuze problemen voordoen. Problemen die niet op een andere manier te verklaren zijn en waarvoor in de thuissituatie geen oplossing te vinden is.hoogbegaafd uitgedaagd Onderpresteren van hoogbegaafde leerlingen

Doe een oprechte poging om erachter te komen of de ouders gelijk hebben over de intelligentie van hun kind. De gemakkelijkste en minst kostbare manier is door het kind extra uitdaging in de leerstof te bieden en te kijken of het kind hiervan opknapt. Op een van de scholen waar ik hielp om beleid voor hoogbegaafde leerlingen op te zetten, kwam bijvoorbeeld Jeroen ter sprake. Jeroen was vier. Na een aantal maanden in groep 1 besprak zijn moeder haar zorgen over het angstige gedrag dat Jeroen ontwikkelde. Zij vroeg zich af of Jeroen misschien een ontwikkelingsvoorsprong had. Omdat zijn leerkracht hiervan in de klas niets merkte, bracht zij Jeroen ter sprake in de werkgroep hoogbegaafdheid. Na een korte bespreking kwamen wij tot de conclusie dat de gemakkelijkste manier zou zijn om Jeroen een tijdje als een 2e-groeper te behandelen zodat hij meer uitdagende werkjes zou kunnen doen. Binnen twee weken zagen ouders thuis een spectaculaire afname van de angst van hun zoontje. Het intelligentieonderzoek dat op initiatief van de ouders werd uitgevoerd, bevestigde dat de Jeroen een zeer hoog IQ had.

 meer over Hoogbegaafdheid , ook in relatie tot hoog sensitiviteitAls het op jullie school gebruikelijk is om kinderen te toetsen, kan het ook een oplossing zijn om een kind ‘door te toetsen’. Dit houdt in dat je een kind achter elkaar (methode)toetsen laat maken en doorgaat met toetsen zolang het kind op een gemiddeld niveau of hoger presteert op een toets. Pas als je lesstof bereikt hebt waarop het kind lager dan gemiddeld gaat scoren concludeer je dat dit het niveau is waarop het kind functioneert. Hiermee kun je nagaan of het kind al dan niet een voorsprong heeft ten opzichten van klasgenootjes.

Blijf je twijfelen over de intelligentie van het kind dan is het aan te raden om een intelligentieonderzoek te laten uitvoeren. Houd er daarbij rekening mee dat niet alle orthopedagogen even goed op de hoogte zijn van de specifieke aandachtspunten die van belang zijn bij het diagnosticeren van hoge intelligentie bij kinderen die onderpresteren. Laat het kind dus bij voorkeur testen door iemand met verstand van hoogbegaafdheid om toekomstige discussies met ouders over de kwaliteit van de diagnose te voorkomen.

Als blijkt dat het kind inderdaad een hoge intelligentie heeft, kom je in een fase waarin ouders verwachten dat de school hier iets mee doet. Hoe ga je dan verder?

Sta ervoor open dat de ouders veel meer weten over hoogbegaafdheid dan jij zelf. Ervaar dit vooral niet als een tekortkoming van je zelf. Je kunt als leerkracht, docent of schooldirecteur immers nooit op de hoogte zijn van alle vormen van leerproblemen. De meeste ouders verwachten dit ook helemaal niet van je. Het enige dat ze van je vragen is de bereidheid om je te verdiepen in de specifieke problematiek van een kind. Maak daarom gebruik van de kennis die ouders in huis hebben. Gebruik hen als bron van informatie. Vraag om de titel van een goed boek over hoogbegaafdheid. Of een geschikte website. Voel je niet bedreigd maar zie de kennis van de ouders als een mooie manier om je zelf te ontwikkelen op dit gebied.

Houd een zeer regelmatig contact met de ouders over de stappen die je onderneemt om het onderwijsaanbod voor hun kind te optimaliseren.Dit geeft je de mogelijkheid om informatie uit te wisselen over de stand van zaken thuis en op school. Het bevordert het opbouwen van een soort bondgenootschap waarin ouders en school kunnen samenwerken om het welzijn en het gevoel van eigenwaarde van het kind te stimuleren. Bovendien stellen dergelijke regelmatige gesprekken ouders gerust, wat maakt dat ze minder “lastig” zullen zijn.

Als er verschillen blijven in wat school ziet en wat ouders zien kan het een oplossing zijn om het kind zelf in de gesprekken tussen school en ouders te betrekken. Probeer in deze gesprekken te achterhalen wat het kind zelf ervaart, wat de waarneming van het kind is, los van de interpretaties van de ouders. Klopt de waarneming van het kind met wat jij ziet in de klas? Of interpreteert het kind dingen die gebeuren op een voor hem negatieve wijze, en kan een verhelderend gesprek hierover al helpen? Zo kan bijvoorbeeld blijken dat een kind het gevoel heeft dat hij van jou niet genoeg tijd krijgt voor zijn verrijkingsopdrachten terwijl jij in de groep ziet dat hij zelf kiest voor meedoen met de groep. Als dit helder wordt in een gesprek waarbij de ouders aanwezig zijn, voorkom je welles-nietes-discussies over wat het kind wel of niet ervaart.Hoogbegaafd Hoogbegaafdheid in relatie tot hoogsensitiviteit

Betrek ouders in een vroeg stadium bij de activiteiten die de school ontwikkelt op het gebied van hoogbegaafdheid. Informatie en communicatie kunnen ervoor zorgen dat er geen misverstanden ontstaan. Bovendien zorgt het ervoor dat er geen verschillen in verwachtingen en daarmee teleurstellingen ontstaan bij ouders die misschien veel hogere verwachtingen hebben van wat er voor hun kind gedaan kan worden dan de school reëel gezien kan waar maken.

Overweeg om ouders te betrekken bij pogingen om programma’s voor hoogbegaafde kinderen op te zetten. De bereidheid om zich in te spannen voor de school als het gaat om het tot stand brengen van lesprogramma’s, lespakketten of verrijkingsmaterialen voor hoogbegaafde kinderen is bij ouders van hoogbegaafde kinderen vaak heel groot. Zij zien het belang van dergelijke materialen of programma’s, en zien meestal ook dat het ontwikkelen hiervan zoveel tijd kost dat het voor individuele leerkrachten heel moeilijk is om naast hun normale taak te doen. Ouders van hoogbegaafde kinderen hebben vaak een hoop kennis in huis die prima van pas kan komen bij het opzetten van dergelijke programma’s. Zo trof ik ooit een school waar van zo’n zes kinderen bekend was dat ze hoogbegaafd waren. In overleg met de school ontwikkelden een aantal van hun ouders een reeks verrijkingslessen. Zij boden bovendien aan deze verrijkinglessen ook bij toerbeurt te geven. Voor de school was dit een geweldige kans om met beperkte eigen inzet en middelen elke vrijdagmiddag een verrijkingsklasje te kunnen aanbieden dat zeer waardevol en stimulerend bleek te zijn.

Overweeg schoolbeleid te ontwikkelen voor (hoog)begaafde kinderen. Een dergelijk beleid heeft de meeste waarde voor de school, de onderwijsgevenden en de leerlingen als het op zo’n manier tot stand komt dat:

  • de kennis over hoogbegaafdheid van alle leerkrachten/docenten over het onderwerp toeneemt. Hierdoor is er meer kans dat (hoog)begaafde kinderen worden herkend en onderwijs krijgen dat bij hun capaciteiten past.
  • het team een gezamenlijke visie ontwikkelt op hoogbegaafdheid, passend bij jullie eigen school. Zo voorkom je dat elke individuele leerkracht het wiel opnieuw moet uitvinden. Bovendien vermijd je dat er beleid komt dat niet gedragen wordt door de mensen voor de klas en dat individuele ouders zoveel sturing geven aan het onderwijsaanbod van hun kind dat zij als het ware het schoolbeleid bepalen. Klik hier voor meer informatie over het opzetten van beleid voor hoogbegaafden. Wil je meer artikelen lezen over hoogbegaafdheid & school, kijk dan op de pagina Gratis Extra’s van de site van Alle Dagen Pauze: www.alledagenpauze.nl of klik hier direct door naar die pagina.

Veel succes!


http://alledagenpauze.typepad.com

12 REACTIES

  1. Gewoon passend onderwijs bieden dus. Zoals dat nu de bedoeling is. En idd samenwerken met de ouders. Zij zijn een belangrijk onderdeel van het sociale netwerk van het kind en dat zal niet anders worden

  2. als leerkrachten het kind echt zien en begrijpen, zullen ze ook de ouders begrijpen….en dan hoef je als ouder niet meer lastig te zijn….ik spreek uit veel ervaring….

  3. Heel goed artikel. Precies wat ik ook altijd bespreek met leerkrachten. Door een andere bril op te zetten, van ‘lastig kind’ of ‘niets aan de hand, zonnetje in huis’ naar ‘goh, interessant, dat wist ik nog niet’. En zo komen ouders en school weer samen om het kind te staan. Want dat is wat ze bindt: zorgen dat het kind lekker in zijn vel zit en zich optimaal ontwikkelt.

  4. Wat een goed geschreven stuk…

    Wel moet ik even een aandachtspunt toevoegen aan de volgende tekst.. Ik citeer:

    “Na een korte bespreking kwamen wij tot de conclusie dat de gemakkelijkste manier zou zijn om Jeroen een tijdje als een 2e-groeper te behandelen zodat hij meer uitdagende werkjes zou kunnen doen. Binnen twee weken zagen ouders thuis een spectaculaire afname van de angst van hun zoontje. Het intelligentieonderzoek dat op initiatief van de ouders werd uitgevoerd, bevestigde dat de Jeroen een zeer hoog IQ had.”
    EINDE CITAAT

    Het risico van deze oplossing is dat je het kind buiten de groep kan plaatsen. Het kind zit wel in de klas maar wordt apart behandeld waardoor het sociaal buiten de groep geplaatst kan worden.
    Helaas gebeurde dat met mijn dochter. Ze had ook meteen door dat ze er niet bij hoorde en we hebben dus (na veel praten EN het moeten overleggen van een bewijs dat ze echt hoogbegaafd was) mocht ze een groep overslaan.

    Dat was uiteindelijk in haar geval de oplossing.

  5. Prima artikel en heel herkenbaar. Vooral als moeder zijnde van een meer begaafd kind. Maar ik ken ook de kant van school. Ik werk op een school met leerkrachten die heel veel willen bieden. We zijn altijd bezig met verdiepen en verbreden maar er zijn ook onmogelijkheden. Het lukt gewoon niet om alle ballen hoog te houden. Soms lijkt het wel dat je 27 leerlingen individueel les moet geven. Persoonlijk vind ik het ook super belangrijk dat deze leerlingen leren plannen, blijven automatiseren(dit doen ze vaak niet omdat ze redenerend tot oplossingen komen maar uiteindelijk lukt dat niet meer), leren leren, leren dat fouten maken best weleens mag, en dat je soms gewoon ook dingen moet doen die je niet altijd leuk vindt en planmatig werken. Deze zaken hebben vooral deze kinderen extra hard nodig in het leven. Ook dat moet op school gebeuren en hoop dat ouders daar ook oog voor hebben. En het gebeurt niet alleen op school. Thuis moet er ook hard aan gewerkt worden. Taken geven en zelfstandigheid geven en uitdagingen bieden op het gebied van sport of muziek. Samen komen school en ouders er wel uit maar heb begrip voor de mogelijkheden en onmogelijkheden van een school.

  6. Sorry voor de typfouten. Ik heb het in 1 keer gepost.
    De ruim 20.00 kinderen die thuis zitten zonder onderwijs is in Nederland.

  7. Goed stuk!!! Wij zijn idd Bezorgde, betrokken, hulpvaardige ouders en worden al snel als lastig bestempeld.Ik weet er dus alles van. Ik zit thuis met een kind van 16, IQ van boven 140, op school is nooit naar mij of enige instantie geluisterd, Kind dood ongelukkig en onderpresteerder. instanties weten ook hoe moeilijk het is om een school binnen te komen om te mogen samenwerken, Ik bemerk ook dat er steeds meer kinderen komen die zogenaamd “gedragsproblemen” zouden hebben. Maar het valt mij op dat de leerstof voor heel veel kinderen verouderd is, niet klopt, de klassen te groot zijn en er niet op het individu ingesprongen kan worden waardoor een kind niet het onderwijs krijgt wat bij hem past en al snel lastig gedrag gaat vertonen. Vroeger heete dat verveling, maar nu hebben ze daar allerlei etiketjes en stempeltjes voor. Kinderen zijn vaak (vooral nu)al veel verder met informatie verwerken, hun ontwikkeling en intelligentie dan we denken. Ook is de stof/informatie op scholen verouderd (het systeem)en word vaak opgelegd en aangeleerd terwijl veel in de praktijk al veranderd is. Ik heb nog een kind van 10 en ik hou mijn hart vast. Hij heeft het er ook al over dat hij het vervelend vind om stof te herhalen die hij al weet en heeft ook al af en toe het gedrag van afhaken om stof te leren die hij toch al weet (zegt hij). Ik ben dan toch nog de overbezorgde controlerende moeder die hem dan overhoord (omdat ik denk laat eerst maar zien dan geloof ik het), maar het is echt zo dat hij alles al weet.Ik hou hem nu ook goed in de gaten. Nu weet ik eindelijk (nadat ik eerst in allemaal cirkeltjes door instanties van het kastje naar de muur gestuurd ben) welke wegen je kunt bewandelen. We blijven positief en bewandelen dit schooltraject niet met een omweg, maar met een andere weg. Ondertussend wetend dat wij niet het enige gezin zijn in deze situatie, maar met ons ongeveer 20.000 kinderen die geen onderwijskrijgen door ongeveer dezelfde problemen. We zijn er ook achter gekomen dat scholen je kind vaak niet uit willen besteden aan een andere school (zodat ze wel onderwijs kunnen krijgen dat bij hun past), dat dat voor scholen een geldkwestie is. Ik hoop dat de jongere generatie leraren wakker worden en daar verandering in “WILLEN” em “DURVEN” brengen.

    • @melanie, Kan me enorm vinden in wat u verteld, en strijd als moeder van een 4-jarige hoogbegaafde peuter voor dit eerder ontdekken en “bijsturen” van kinderen met deze “gave” door ondanks alle weerstand tegen mijn bevindingen en het niet kunnen begrijpen van mijn goede bedoelingen toch door te strijden voor het veranderen van de verouderde aanpak om nieuwetijdskinderen te behoeden tegen uitval en onderprestaties. (vroeger was ik zelf een onderpresteerder en heb ik helaas via de moeilijk weg zelf moeten ondervinden hoe het gebrek aan kennis over omgang met hoogbegaafden kan resulteren in demotivatie en verlies van zelfvertrouwen om goed te kunnen functioneren in de maatschappij wanneer dit van een jong volwassene verwacht word). Hoe meer ouders dit doen, hoe eerder de oplossing geaccepteerd word, dus wie zich hierin herkent, laat je niet afleiden en vecht voor wat je weet, vecht voor je kind!!! 🙂

  8. Geweldig, een grote stap vooruit in het samen voor één doel gaan. Het klopt, bij zo’n artikel krijg ik “Het Zwitserlevengevoel”. Dankjewel!

  9. Yes!! Goed artikel. Aanrader voor iedereen die op een school werkt. Ouders van hb kids zijn bezorgde, hulpvaardige ouders. (Geen pushende ouders met een te groot ego!)
    En onderpresteren is funest! Het maakt doodongelukkig!
    Http//www.wijkunnemeer.blogspot.nl

    • Volledig mee eens!! Met mijn 4jarige moet ik zelf de weg vrijmaken om passend onderwijs toe te leren passen op zijn huidige basisschool, maar loop ik regelmatig tegen onbegrip en verkeerde opvatting van mijn goede bedoelingen aan. Maar aangezien het om de belangen en ontwikkeling van mijn eigen kind gaat blijf ik strijden voor het gehoor geven aan noodkreten van kind en ouders, met daardoor dus ook het verbeteren van het herkennen van kinderen met dergelijke specialistische talenten, leergierigheid en benadering om mee te kunnen draaien in regulier basisonderwijs. @Ilse reijgwart,

    • Hee Ilse, Inderdaad onderpresteren is zeker heel erg vervelend. Wat je hier aan kunt doen als ouder staat heel goed in het boek Onderpresteren op de basisschool beschreven. Staat ook in de <a href="www.zobegaafd.nl/boeken-over-hoogbegaafdheid/">top 10 boeken over hoogbegaafdheid</a>. Dus het lezen van dit boek is zeker een must! Echt een heel interessant boek welke elke ouder met hoogbegaafde kinderen eigenlijk moet hebben gelezen

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
vul je naam in