Nieuwetijdskind.com-Kinderen-hartverbindingen

In het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen werd een projectgroep opgericht die werkt rond het thema HSP. Op deze pagina vindt u een deel van dit project dat specifiek gaat over Hoog Sensitieve Kinderen.

Inleiding

Hooggevoeligheid kan een mooie karaktertrek zijn, die een kind veel extra’s kan bieden. Zo zal het heel wat dingen sneller opmerken. Dit is een gave, die het kan aanwenden in zijn of haar creatieve, intuïtieve, sociale en leidinggevende activiteiten.

Toch wordt hooggevoeligheid bij kinderen eerder als een probleem ervaren. Het leven kan voor een sensitief kind en zijn of haar omgeving immers ook best moeilijk zijn. Op basis van de geraadpleegde bronnen spitst deze paper zich toe op de nadelen van hoge sensitiviteit bij kinderen en vooral op de wijze waarop hiermee kan omgegaan worden. (Marletta-Hart, 2005: 181-182)

I. De nadelen van hooggevoeligheid bij kinderen

Hoog sensitieve kinderen ervaren tal van moeilijkheden en problemen.

Zo zijn ze sneller overstuur en hebben ze niet altijd de controle over hun eigen emoties.

Ook emoties van anderen merken ze sneller op, ervaren omstandigheden zo intens, dat ze zich bedreigd voelen, en ze worden vrij snel overdonderd door anderen.

Deze kinderen hebben het moeilijk in hun contacten met onbehouwen en ongevoelige types en ze worden snel in verlegenheid gebracht. Ze zijn gevoelig voor pijn – zowel bij zichzelf als bij anderen – en nemen een afwachtende houding aan in nieuwe en spannende situaties. Ze zijn dan ook niet blij met verrassingen en onverwachte gebeurtenissen.

Hooggevoelige kinderen zijn meestal zeer perfectionistisch en denken zeer regelmatig dat ze iets verkeerd hebben gedaan.

Zowel het kind als zijn of haar omgeving worden met die moeilijkheden geconfronteerd, maar hoe kan hiermee omgegaan worden.

(Marletta-Hart, 2005: 182)

II. Hoe omgaan met hooggevoeligheid bij kinderen?

Het beste is die hooggevoeligheid te accepteren als een normale manier van “zijn” en hiermee constructief om te gaan. Wanneer een hoog sensitief kind weerbaarder gemaakt kan worden, kan het uit die gevoeligheid ook kracht putten.

Het aanleren van vaardigheden om problemen gemakkelijker te kunnen plaatsen, biedt hier zeker mogelijkheden. Enkele nuttige tips voor zowel het sensitieve kind als voor de ouders op een rijtje. (Bont, 2005: 189)

Bewuster functioneren is essentieel voor sensitieve kinderen. (HSK ‘s) Door zich open te stellen voor positieve dingen, maken ze andere keuzes en gaan ze effectiever handelen.

Het kind heeft oog voor detail: geuren, dingen die verschoven zijn, harde geluiden, schelle lichten, scherp eten, HSK ’s merken het onmiddellijk. Het kind kan geholpen worden door het probleem te erkennen en uit te leggen wanneer het probleem opgelost is. Ofwel wordt duidelijk gezegd dat er niets aan kan gedaan worden. Ouders moeten tevens grenzen stellen aan wat het kind van hen kan verwachten. De normen van beleefdheid en goed gedrag in het openbaar moeten gerespecteerd worden. Indien mogelijk, kan het kind zelfs mee de oplossing bepalen.

HSK ’s zijn ook zeer gevoelig voor sociale nuances. Ze merken elk klein detail op, ze zijn zich bewust van de gevoelens van anderen. Dit is een prachtige eigenschap als ze daarin goed begeleid worden. Ze merken ook datgene wat niet uitgesproken wordt. Het is dus zeer belangrijk om niet te liegen tegen deze kinderen. Het is ook belangrijk om HSK ’s duidelijk te maken dat over bepaalde gevoelens soms niet kan gepraat worden. Laat die kinderen ook zichzelf zijn. Door zich anders te moeten gedragen verliezen ze aan zelfvertrouwen.

Ouders moeten zich er ook bewust van zijn hoe zijzelf omgaan met de gevoelens van anderen. Ze kunnen hun kind ook aanleren hoe het een evenwicht creëert tussen de behoeften van anderen en die van zichzelf. Het kind heeft immers ook het recht heeft om nee te zeggen of om de mening van anderen te negeren.

Het is echter wel van belang dat ouders niet teveel van hun eigen zorgen of oordelen over anderen met hun sensitieve kind delen.

Een HSK zo vaak mogelijk zijn eigen keuzes laten maken versterkt het besef van zijn eigen behoeften en verlangens. En ervoor zorgen dat de wensen van alle gezinsleden zoveel mogelijk gelijkelijk worden gehoord en gerespecteerd, helpt ook al heel wat. (empathie eerlijk over alle partijen verdelen in plaats van het HSK zich het meest te laten aanpassen)

( Aron, 2002: 70-72; Marletta-Hart, 2005: 199-201)

HSK ’s geraken makkelijk overprikkeld en geagiteerd: hoe meer prikkels, hoe sterker het lichaam wordt geprikkeld. Activiteiten waarvoor ze hebben gefaald of bang waren te falen, geven heel veel overprikkeling, gespannenheid. Ze zijn zorgvuldiger, nauwkeuriger in hun doen en laten. Daarom is het belangrijk dat ervoor gezorgd wordt dat het kind ergens goed in is. Het kind vaak iets laten oefenen dat hij/zij erg goed kan, zorgt ervoor dat het niet meer twijfelt. Maar het kan soms fout gaan, en dan zal uitgelegd moeten worden hoe ermee om te gaan. Indien ouders een competitie voor hun kind kiezen, doen ze er goed aan iets te zoeken waar druk geen te grote rol speelt. Het kind laten genieten van niet – competitieve activiteiten is misschien nog het best.

( Aron, 2002: 72-75)

Het kind ervaart intense innerlijke reacties: hoe intenser de ervaring van een nieuwe emotionele situatie, hoe groter de impact. Wat betekent: meer geluk, vreugde, bevrediging, tevredenheid en extase maar ook meer akelige gevoelens. Zelfs kleine kinderen kunnen intense gevoelens hebben. Ze hoeven er niet bewust over te zijn of er over te kunnen praten. Deze vreemde angsten kunnen verdwijnen als een ouder of therapeut met hen de situatie speelt als rollenspel. HSK ’s kunnen hun innerlijke onrust verbergen voor de buitenwereld. Hoe extraverter, des te meer uiten ze hun gevoelens. Ze kunnen ook diep verdriet voelen als anderen onrecht wordt aangedaan. Maar sommige HSK ’s hebben zichzelf geleerd hun emoties in de hand te houden.

Ouders kunnen voor zichzelf uitmaken hoe ze zelf met emoties omgaan en het ze zouden willen dat hun kind ermee omgaat. Over emoties met het kind praten, helpt, want het kind heeft behoefte om emoties te kunnen benoemen en de oorzaken ervan te achterhalen. Het kan ook nuttig zijn zich te informeren over “emotionele intelligentie”

(Aron, 2002: 75-78)

HSK ’s zijn behoedzaam bij nieuwe, mogelijke gevaarlijke situaties: sensitieve kinderen merken zelfs nieuwe elementen op in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze voelen elk detail aan. Ze hebben minder de neiging om ongelukjes te krijgen of te veroorzaken, komen minder in gevaarlijke situaties terecht wanneer ze zijn gewaarschuwd voor elk mogelijk gevaar. Ze zullen ook elke onbekende situatie bekijken op elk gevaar. Sensitieve kinderen behoren omwille van deze eigenschappen meestal niet tot de groep kinderen die problemen op school veroorzaken. Ze gedragen zich meestal goed en de meesten zijn ijverig en leren graag.

Teleurstellingen kunnen vermeden worden door te kijken naar de voordelen van het voorzichtige gedrag van het kind, door het kind te wijzen op herkenbaarheid van voorgaande situaties. Stap voor stap wijzen op kleine ervaringen, zorgt ervoor dat het kind zich kan terugtrekken om tot rust te komen.

HSK ’s zijn aarzelende kinderen en hebben veel aanmoediging nodig om zich niet tot extreem angstige kinderen te ontwikkelen. Ze hebben iemand nodig die ze ten volle kunnen vertrouwen, die hen opvangt als er iets mis gaat. Hij/zij zal meer durven experimenteren met een vertrouwd iemand aan zijn zijde. Het is vaak moeilijk te beslissen als ouder of het kind moet beschermen worden of juist moet gemotiveerd worden om angstige situaties aan te gaan. Een kind kan immers niet voor alle nieuwe situaties afgeschermd worden. (Aron, 2002: 82-85; Marletta-Hart, 2005: 187)

Sensitieve kinderen hebben liefde en bevestiging nodig: HSK ’s blinken niet uit in zelfvertrouwen omdat ze zeer realistisch zijn en zichzelf zelden overschatten. Leerkrachten en ouders kunnen HSK ’s helpen door veel liefde en bevestiging te geven. Het kind laten zien dat ze blij zijn dat het bestaat en laten voelen dat hij/zij er mag zijn zoals hij/zij is! Liefde geven door oog -, ziels – en lichaamscontact is aangewezen omdat sensitieve kinderen er uitermate veel belang aan hechten. Ze zijn ook zeer gevoelig voor kleine attenties, een lief woord, een bloempje, …

(Marletta-Hart, 2005: 182-184)

Anders zijn trekt de aandacht: hoe “anders” iemand is, heeft te maken met hoe anderen over sensitieve kinderen denken. Men bepaalt of iemand superieur of inferieur is, moet opkijken naar de anderen of net omgekeerd. Hoe het sensitieve kind wordt bekeken is ook cultuurgebonden. Problemen erkennen, maar ook het kind wijzen op de waardevolle kanten ervan, is voor ouders en begeleiders van belang. Zij moeten nadenken na over ze zelf willen reageren op commentaar van anderen, met name in situaties waar het kind aanwezig is. Uitleg geven over de wortels en de geschiedenis van hoe mensen reageren op sensitiviteit, kan het kind – wanneer het oud genoeg – meer laten begrijpen over cultuur en psychologie. Bescherm het kind vooral ook tegen aandacht, lof of medelijden dat misplaatst is. (Aron, 2002: 85-88)

HSK ’s hebben grenzen en structuur nodig: HSK ’s hebben moeite om een onderscheid te maken tussen zichzelf en de anderen, ze kunnen zich nauwelijks los zien van het geheel. Ze moeten zichzelf kunnen zijn maar hebben enorm veel nood aan grenzen en structuur. Een gebrek daaraan leidt tot chaos. Maar nood hebben aan grenzen en structuur betekent niet dat de harde hand en strenge maatregelen gaan helpen, dit werkt averechts. (Marletta-Hart, 2005: 201-202)

Laat het kind vriendschap sluiten met emoties: maak het kind duidelijk dat het boos mag zijn maar dat het wel belangrijk is om er zo gezond en goed mogelijk mee om te gaan. Hij/zij mag het niet opkroppen, maar moet een manier vinden om het te uiten op een geschikt tijdstip en zonder een ander pijn te doen. Het kind hoeft zich niet te schamen voor angst. Angst kan een hulpmiddel zijn om zichzelf te beschermen. Ook blijdschap, vertedering, nieuwsgierigheid en andere positieve gevoelens moeten bespreekbaar zijn.

(Bont, 2005: 192)

Stop ongewenst gedrag: kom zo snel mogelijk tussenbeide, beperk of stop het ongewenste gedrag van een hooggevoelig kind. Men kan de positieve intentie van het ongewenst gedrag zoeken, ermee instemmen of bevestigen dat men het gehoord heeft. Help het kind andere manieren te vinden om zijn intenties te verwezenlijken. Op langere termijn zal het kind zelf beseffen dat het goede bedoelingen heeft, wat bijdraagt tot een positief zelfbeeld. Het kind leert ook automatisch andere manieren, oplossingen te bedenken wanneer een probleem opgelost moet worden en zal op de duur op dezelfde manier over andere kinderen denken. (Bont, 2005: 194-195)

Besluit

Net zoals iedereen willen sensitieve kinderen het gevoel hebben dat ze meetellen, dat de mensen om hen heen betrokken zijn en om hen geven.

Met behulp van de beschreven tips, wordt dit ook mogelijk. Vanuit een wisselwerking tussen het hooggevoelig kind en ouders of begeleiders, zal het kind dan ook meer vertrouwen krijgen en een positiever zelfbeeld.

Ann Vandermeeren

2 REACTIES

  1. Idd een mooi artikel, al is de praktijk soms echt wel helemaal anders. begeleiding is mooi, maar de juiste begeleiding vinden een nachtmerrie. de juiste school vinden een nog grotere nachtmerrie.

  2. Mooi artikel waar toch weer aanknopingspunten voor mezelf uit gehaald kunnen worden. Vanavond nog eventjes opnieuw lezen:)

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
vul je naam in